7

"Hayır! Kadar, şu insan, kendini müstağni görürse, muhakkak azar. Şüphe yok ki, son dönüş, Rabbinedir."

A- "Hayır! Kadar, şu insan, kendini müstağni görürse, muhakkak azar."

Yani azarak Allah'ın nimetine nankörlük etmek, asla olmamalıdır. Kadar, şu insan kendini ihtiyaçlardan müstağni görürse, muhakkak haddini tecavüz eder ve Rabbine karşı kibir taslar.

Bir görüşe göre, bu sûrenin bu bölümünden itibaren sonuna kadar, buraya kadar olan bölümün nâzıl olmasından bir zaman sonra Ebû Cehil hakkında nazil olmuştur. Zahir olan görüş de budur.

Hazret-i Âişe'den -A rivâyet olunduğuna göre diyor ki: "Resûlüllah ile beraber öyle zamanlar gördük ki, hurma ve sudan başka gıdamız yoktu." 44

44 Ahmed b. Hanbel, Müsned: 6/71, 86.

"Eğer Allah, kullarının rızkını bol bol verseydi, muhakkak yeryüzünde azarlardı." âyetinin zahirine göre, istiğnanın kendisi, azmanın sebebi olarak gösterilirken, burada insanın, kendisini müstağni görmesinin azmanın sebebi olarak gösterilmesi, insanın azmasının ana sebebinin, onun fasit ameli olduğunu bildirmek içindir.

Rivâyet olunuyor ki, Ebû Cehil, Peygamberimize dedi ki: "Sen, müstağni olan kimsenin azdığını mı iddia ediyorsun? O halde Mekke dağlarını bizim için altın ve gümüş yap; belki biz onlardan alırız da, azıp dinimizi terk ederiz ve senin dinme tâbi oluruz." Bunun üzerine Cebrâîl , Peygamberimize nazil olup ona dedi ki: "Ya Resûlallah! Sen dilersen, bunu yaparım (Mekke dağlarını altın ve gümüş yaparım). Ama ondan sonra da îmân etmezlerse, Mâide yaranına yaptıklarımızı 45 onlara da yaparız." Bunu duyan Peygamberimiz, onların o azaba uğratılmamaları için bu duadan (Mekke dağlarının altın ve gümüş olması için yapacağı duadan) vazgeçti.

45 Mâide: 112- 115. Âyetlerin tefsirine bak.

B- "Şüphe yok ki, son dönüş, Rabbinedir."

Bu kelâm, azgın için bir tehdit olup onu azgınlığın akıbetinden sakmdırmaktadır.

Yani bütün insanlar, ölümle ve tekrar dirilişle, başkasına değil, yalnız senin Rabbine, bütün işlerinin yegâne mâlikine döneceklerdir; onların, akıbetine ne müstakil olarak, ne de müşterek olarak hiç kimse müdahale edemeyecektir, işte o zaman sen de azgınlığının akıbetini göreceksin.