128

"Allah hepsini toplayacağı gün, «Ey cin topluluğu! İnsanların çoğunu yoldan çıkardınız» der, insanlardan onlara uymuş olanlar, «Rabbimiz! Bir kısmımız bir kısmımızdan faydalandık ve bize tayin ettiğin sürenin sonuna ulaştık» derler. «Cehennem, Allah'ın dilemesine bağlı olarak, temelli kalacağınız durağınızdır» der. Doğrusu Rabbin hakimdir, bilendir"

İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh bildirir: İbn Abbâs, (.....) sözünün mânâsını açıklarken:

“İnsanların birçoğunu yoldan çıkardınız" dedi. "Cehennem, Allah'ın dilemesine bağlı olarak, temelli kalacağınız durağınızdır..." sözünü açıklarken ise:

“Bu âyet, hiç kimsenin, kullar hakkında cennetlik veya cehennemlik olmaları konusunda hüküm veremeyeceğini göstermektedir" dedi.

Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh'in Mücâhid'den bildirdiğine göre (.....) sözü, "Yoldan çıkardıklarınız çoğaldı" mânâsındadır.

Abdürrezzâk, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Katâde'den bildirdiğine göre (.....)" sözü, "İnsanların çoğunu yoldan çıkardınız" mânâsındadır.

Abd b. Humeyd, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh bildirir: Hasan(-ı Basrî):

“Allah hepsini toplayacağı gün, «Ey cin topluluğu! İnsanların çoğunu yoldan çıkardınız» der, insanlardan onlara uymuş olanlar, «Rabbimiz! Bir kısmımız bir kısmımızdan faydalandık ve bize tayin ettiğin sürenin sonuna ulaştık» derler. «Cehennem, Allah'ın dilemesine bağlı olarak, temelli kalacağınız durağınızdır» der. Doğrusu Rabbin hakimdir, bilendir" âyetini açıklarken şöyle dedi:

“Kıyamet günü Rabbiniz cehennemlikleri çok bulacaktır. Onların birbirlerinden faydalanması; cinlerin emretmesi, insanların da bu emri yerine getirmesidir.

Saîd b. Mansûr, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Muhammed b. Ka'b'dan bildirdiğine göre âyette geçen birbirlerinden faydalananlardan kastedilen dünyadaki dostluklardır. Sürenin sonu ise ölümdür.

İbnu'l-Münzir ve Ebu'ş-Şeyh bildiriyor: İbn Cüreyc bu âyeti açıklarken şöyle dedi:

“Cahiliye döneminde kişi bir yerde konakladığı zaman: «Bu vadinin büyüğüne sığınırım» derdi. Onların birbirinden faydalanmasının mânâsı budur. Bu kişiler kıyamet günü özür beyan edeceklerdir. Âyette geçen sürenin sonundan kastedilen ise ölümdür."