149

"Putperestler diyecekler kî: «Allah dileseydi ne biz ortak koşardık, ne de atalarımız. Hiçbir şeyi de haram kılmazdık.» Onlardan öncekiler de aynı şekilde (peygamberleri) yalanladılar ve sonunda azabımızı tattılar. De ki: Yanınızda bize açıklayacağınız bir bilgi var mı? Siz zandan başka bir şeye uymuyorsunuz ve siz sadece yalan söylüyorsunuz. De ki: Kesin delil, ancak Allah'ındır. Allah dileseydi elbette hepinizi doğru yola iletirdi."

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebu'ş-Şeyh ve Beyhakî'nin, el-Esmâ ve's-Sifâf ta Mücâhid'den bildirdiğine göre "Putperestler diyecekler ki..." sözünden kastedilenler Kureyşlilerdir. Kureyşliler:

“Allah, Bahîra, Sâibe, Vasîle ve Hâm'ı haram kılmıştır" demişlerdir.

Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebu'ş-Şeyh, Hâkim ve Beyhakî, el-Esmâ ve's-Sifât'ta bildiriyor: İbn Abbâs'a:

“Bazıları: «Şer, kader değildir» diyor, denilince, İbn Abbâs şöyle karşılık verdi:

“Bizimle, Kaderiyye arasında:

“Putperestler diyecekler ki: «Allah dileseydi ne biz ortak koşardık ne de atalarımız. Hiçbir şeyi de haram kılmazdık.» Onlardan öncekiler de aynı şekilde (peygamberleri) yalanladılar ve sonunda azabımızı tattılar. De ki: Yanınızda bize açıklayacağınız bir bilgi var mı? Siz zandan başka bir şeye uymuyorsunuz ve siz sadece yalan söylüyorsunuz. De ki: Kesin delil, ancak Allah'ındır. Allah dileseydi elbette hepinizi doğru yola iletirdi" âyetleri vardır. Acizlik ve güzellik te kaderdendir."

Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Ali b. Zeyd der ki:

“Kaderiyye'nin delilleri, "De ki: Kesin delil, ancak Allah'ındır. Allah dileseydi elbette hepinizi doğru yola iletirdi" âyetiyle çürümüştür.

Ebu'ş-Şeyh'in İkrime'den bildirdiğine göre (.....) sözü delil mânâsındadır.