153

"Bu, dosdoğru olan yoluma uyun. Sizi Allah yolundan ayn düşürecek yollara uymayın. Allah sîze bunları sakınasınız dîye buyurmaktadır"

Abd b. Humeyd ve Ebu'ş-Şeyh, Katâde'nin, "Bu, dosdoğru olan yoluma uyun. Sizi Allah yolundan ayrı düşürecek yollara uymayın. Allah size bunları sakınasınız diye buyurmaktadır" âyetini açıklarken şöyle dediğini bildirir:

“Biliniz ki yol birdir. Bu da doğru yolda olan topluluğun yoludur. Bu yolun sonu da cennettir. İblis, dalalette birleşen değişik yollar açmıştır ve bu yolların sonu cehenneme varır."

Ahmed, Abd b. Humeyd, Bezzâr, Nesâî, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebu'ş-Şeyh, Hâkim ve İbn Merdûye'nin bildirdiğine göre İbn Mes'ûd der ki: Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) bir çizgi çizdi ve:

“Bu, benim doğru yolumdur" buyurdu. Sonra bu çizginin sağında ve solunda çizgiler çizerek:

“Bu çizgiler ise her birinde kendine davet eden şeytanın bulunduğu yollardır" buyurdu. Sonra da:

“Bu, dosdoğru olan yoluma uyun. Sizi Allah yolundan ayrı düşürecek yollara uymayın. Allah size bunları sakınasınız diye buyurmaktadır" âyetini okudu.

Ahmed, İbn Mâce, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye'nin bildirdiğine göre Câbir b. Abdillah der ki: Resûlullah'ın (sallallahü aleyhi ve sellem) yanında otururken, önünde bir çizgi çizdi ve:

“Bu, Allah'ın yoludur" buyurdu. Sonra bu çizginin sağına ve soluna iki çizgi çizip:

“Bu da şeytanın yoludur" dedi. Sonra elini ortadaki çizgiye koyup:

“Bu, dosdoğru olan yoluma uyun. Sizi Allah yolundan ayrı düşürecek yollara uymayın. Allah size bunları sakınasınız diye buyurmaktadır" âyetini okudu.

Abdürrezzâk, İbn Cerîr ve İbn Merdûye'nin bildirdiğine göre bir adam İbn Mes'ûd'a:

“Doğru yol nedir?" diye sorunca, İbn Mes'ûd:

“Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) bizi, onun başında bırakmıştır. Onun öbür ucu cennettedir. Sağında ve solunda yollar vardır. Buralarda, geçenleri oralara çağıran kişiler vardır. Kim bu yollara girerse yolu cehenneme varır. Doğru yola giren kişiyse onunla cennete ulaşır" deyip, "Bu, dosdoğru olan yoluma uyun. Sizi Allah yolundan ayrı düşürecek yollara uymayın. Allah size bunları sakınasınız diye buyurmaktadır" âyetini okudu.

İbn Cerîr'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre âyette geçen (.....) sözünden kastedilen dalalete düşüren yollardır.

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş- Şeyh'in Mücâhid'den bildirdiğine göre âyette geçen (.....) sözünden kastedilen bidatler ve şüpheli şeylerdir.