24

'Ey Mü’minler! Allah ve Peygamber, sizi, hayat verecek şeye çağırdığı zaman icabet edin. Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini ve sonunda O'nun katında toplanacağınızı bilin"

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Mücâhid:

“...Sizi, hayat verecek şeye çağırdığı zaman..." âyetini açıklarken:

“Hak olan şeye çağırdığı zaman" demiştir.

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Katâde:

“...Sizi, hayat verecek şeye çağırdığı zaman..."âyetini açıklarken şöyle demiştir:

“Kendisine çağırılan bu şey hayat, güven, kurtuluş ve dünya ile Ahiretin şerrinden uzak durma olan Kur'ân'dır."

İbn İshâk ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Urve b. ez-Zübeyr:

“'...Sizi, hayat verecek şeye çağırdığı zaman..." âyetini açıklarken şöyle demiştir:

“Kendisine çağırılan bu şey Yüce Allah'ın, zelil iken sizi aziz kıldığı, zayıf iken sizi güçlü kıldığı, düşmanlarınıza karşı boyun eğerken sîzi onlardan koruyacak olan savaştır."

İbn Ebî Şeybe, Huşeyş b. Asra'ın, İstikâme'de, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebu'ş-Şeyh ve Hâkim'in bildirdiğine göre İbn Abbâs:

“...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyetini açıklarken şöyle demiştir:

“Mümin ile küfür ve Allah'a isyan arasına girer. Aynı şekilde kafir ile iman ve Allah'a itaat arasına girer."

İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan bildirir: Hazret-i Peygamber'e (sallallahü aleyhi ve sellem):

“...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyetini sorduğumda Yüce Allah'ın mümin ile küfre girme ve kafir ile hidayete erme arasına girebileceği anlamına geldiğini söyledi.

Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre İbn Abbâs bü âyeti açıklarken:

“Yüce Allah kafir ile bir hayır kapısını bulma, böyle bir kapıyı öğrenme veya böylesi bir kapıya doğru gitmesi arasına girer" demiştir.

İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Rabî' b. Enes:

“...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyetini açıklarken:

“Yüce Allah'ın ilmi, kişi ile kalbi arasına girer" demiştir.

İbn Ebî Hâtim, Ebû Ğâlib el-Hulcî'den bildirir: İbn Abbâs'a:

“...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyetini sorduğumda şöyle dedi:

“Yüce Allah, müminin helak olmayı gerektirecek günahlar işlemesine engel olur. İnsanoğlu mutlaka böylesi günahlardan daha küçük olan günahları da işleyecektir. Ancak Yüce Allah kişiyi fasıklardan biri kılacak şeylerin kalbine girmesine engel olur. Aynı şekilde kafir kişinin Allah'a itaat etmesine de engel olabilir. Bu şekilde kafir olan kişi Allah'ın rahmet ve Cennetini hak edecek, Allah dostlarının yaptıkları bir amelde bulunmamış olur. Bütün bunlar da Yüce Allah'ın takdirinden önce ezeli ilmiyle olur ve kullar bu takdire göre hareket eder."

Ebu'ş-Şeyh, Ebû Ğâlib'den bildirir: İbn Abbâs'a:

“...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyetini sorduğumda şöyle dedi: Aynı şeyi benden önce Resûlullah'a (sallallahü aleyhi ve sellem) soran olmuştu ve Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) ashaba Allah'ın kazasını açıklamıştı. Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) Ömer ile yanındaki ashaba:

“Amel et, bunun sana kolaylaştırıldığım göreceksin" buyurdu. Ömer:

“Nasıl bir kolaylaştırma?" diye sorunca, Allah Resûlü:

"Cehennemlik olan kişiye kendisini Cehenneme götürecek ameller kolaylaştırüır. Cennetlik olan kişiye de kendisini Cennete götürecek ameller kolaylaştırılır" karşılığını verdi.

Ahmed, Zühö'de ve İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre Ömer b. el-Hattâb, bir çocuğun:

“Allahım! Sen ki kişi ile kalbi arasına girersin. Günahlarla arama gir ki hiçbir günaha bulaşmayayım" diye dua ettiğini işitince ona:

“Allah sana merhamet etsin!" dedi ve çocuğa hayırduada bulundu.

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Mücâhid:

“...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyetini açıklarken:

“Öyle ki kişiyi hiçbir şeyi anlayamayacak bir hale sokar" demiştir.

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Hasan(-ı Basrî):

“...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyetini açıklarken:

“Kişiye o kadar yakındır" demiştir.