25

"Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının, Allah'ın azabının şiddetli olduğunu bilin"

Ahmed, Bezzâr, İbnu'l-Münzir, İbn Merdûye ve İbn Asâkir, Mutarrif'ten bildirir: Zübeyr'e:

“Ey Ebû Abdillah! Halifeyle (Osmân'la) ilgilenmediniz ve sonunda öldürüldü. Şimdi de kalkmış kanını istiyorsunuz?" dediğimizde şöyle karşılık verdi:

“Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem), Ebû Bekr, Ömer ve Osmân zamanında: «Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının...» âyetini okur; ancak bizim de bir gün bu âyetin muhatabı olacağımızı düşünmezdik. Sonunda başımıza malum şeyler geldi."

İbn Ebî Şeybe, Nuaym b. Hammâd, Fiten'de, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebu'ş-Şeyh ve İbn Merdûye, Zübeyr'den bildirir:

“Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının..." âyetini okur; ancak kendimizi bu âyetin muhatapları olarak düşünmezdik. Ancak daha sonra âyette bizlerin kastedildiğini gördük.

İbn Ebî Hâtim, Hasan(-ı Basrî)'den bildirir: Zübeyr:

“Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının,.." âyetini okudu ve:

“Bu fitne şu an içinde bulunduğumuz musibetler ve olaylardır" dedi.

İbn Cerîr ile İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre Hasan(-ı Basrî):

“Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının..." âyetini açıklarken:

“Bu âyet Ali, Osmân, Talha ve Zübeyr hakkında nazil oldu" demiştir.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Hasan(-ı Basrî) bu âyeti açıklarken şöyle demiştir:

“Vallahi bu âyet nazil olduğu zaman bazıları bunun bir topluluğa has olacağını da bilmekteydi."

Abd b. Humeyd ve Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Katâde bu âyeti açıklarken şöyle demiştir:

“Vallahi bu âyet nazil olduğu zaman Resûlullah'ın (sallallahü aleyhi ve sellem) ashabından feraset sahibi olanlar fitnelerin çıkacağını bildiler."

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Dahhâk:

“Bu âyet Resûlullah'ın (sallallahü aleyhi ve sellem) ashabına has nazil olmuştur" demiştir.

İbn Cerîr ile Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Süddî bu âyeti açıklarken şöyle demiştir:

“Bu âyet Bedir savaşma katılan Müslümanlara has bir şekilde nazil oldu. Daha sonra Cemel savaşında Müslümanlar aralarında savaşmış ve bu savaşta Talha ile Zübeyr öldürülmüştü. Her ikisi de Bedir savaşına katılmış sahabilerdi."

İbn Ebî Şeybe, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Süddî:

“Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının..." âyetini açıklarken:

“Bana bildirilene göre âyette kastedilenler, Cemel savaşına katılanlardır" demiştir.

İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Dahhâk:

“Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının..." âyetini açıklarken:

“Hem zalim, hem de salih kişiye erişecek genel bir fitnedir" demiştir.

Ebu'ş-Şeyh, Mücâhid'den bildirir:

“Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının..." âyeti, "...Allah'ın kişi ile kalbi arasına girdiğini bilin..." âyeti gibidir. Öyle ki kişi hiçbir şeyi anlayamayacak bir hale gelir.

İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre İbn Abbâs:

“Aranızdan yalnız zalimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının..." âyetini açıklarken şöyle demiştir:

“Yüce Allah bu âyetle müminlerin önlerinde yapılan kötülüğe sessiz kalmamalarını emretmiş, sessiz kalmaları halinde gelecek olan azabın iyi-kötü hepsine erişeceğini bildirmiştir."