33

"Ey insanlar! Sizin yaratılmanız ve tekrar dirilmeniz tek bir nefsin yaratılması ve tekrar diriltilmesi gibidir. Şüphesiz Allah işitendir, görendir... Ey insanlar! Rabbinize karşı gelmekten sakının. Babanın oğlu, oğulun da babası için bir şey ödeyemeyeceği günden korkun. Allah'ın verdiği söz şüphesiz gerçektir. Dünya hayatı sakın sizi aldatmasın. Kandırıcılar sizi Allah ile aldatmasınlar"

İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Mücâhid: "...Sizin yaratılmanız ve tekrar dirilmeniz tek bir nefsin yaratılması ve tekrar diriltilmesi gibidir..." âyetini açıklarken: "Allah: "Ol!" buyuracak, az ve çok olan her şey oluverecektir" dedi.

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Katâde: ""...Sizin yaratılmanız ve tekrar dirilmeniz tek bir nefsin yaratılması ve tekrar diriltilmesi gibidir..." âyetini açıklarken: "Allah'ın bütün insanları yaratıp diriltmesi tek bir kişiyi yaratıp diriltmesi gibidir" dedi. Bilmez misin ki Allah, geceyi gündüze ve gündüzü geceye katmaktadır. Güneşi ve Ayı da âyeti altına almıştır. Bunların her biri belli bir vâdeye kadar hareketine devam eder..." âyeti hakkında ise: "Burada geceyi kısaltıp gündüze katması ve sonra gündüzü kısaltıp geceye katması kastedilmektedir. Bütün bunların belirli bir zamanı vardır. Bu zaman ne uzatılır, ne de kısaltılır" dedi. "...Şüphesiz bunda, çok sabreden, çok şükreden herkes için ibretler vardır" âyetini açıklarken: "Allah katında en değerli kullar, kendilerine verildiğinde şükreden ve musibetlere maruz kaldıklarında sabredenlerdir" dedi. "Dağlar gibi dalgalar insanları kuşattığı zaman, dini tamamen Allah'a has kılarak O'na yalvarırlar... Zaten âyetlerimizi bilerek ancak hain nankörler inkâr eder" âyeti hakkında ise: "Burada dağlar gibi dalgalarla bulutlar gibi dalgalar kastedilmektedir. Nankörlerle de ahde vefa göstermeyip Rablerini inkâr eden kişiler kastedilmektedir" dedi.

Firyabî, İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Mücâhid: "...İçlerinden bir kısmı doğru yolda kalır..."âyetini açıklarken: "Kâfir olduğu halde doğru yolda kalır, mânâsındadır" dedi. "Zaten âyetlerimizi bilerek ancak hain nankörler inkâr eder" âyeti hakkında ise: "Nankör ifadesiyle ahde vefa göstermeyen kâfirler kastedilmektedir" dedi.

İbn Cerîr'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: (.....) ifadesini açıklarken: "Burada inkarcı kişi kastedilmektedir" dedi.

Tastî'nin bildirdiğine göre Nâfi' b. el-Ezrak, İbn Abbâs'a: "Bana: (.....) âyetini açıkla" deyince, İbn Abbâs: "Hattârin kefur ifadesi gaddar, sözünde durmayan, çok zulmeden zalim, nankör ve Allah'ın vermiş olduğu nimetleri inkar eden kişi mânâsındadır" dedi. Nâfi' b. el-Ezrak: "Araplar böylesi bir ifadeyi bilir mi?" diye sorunca, İbn Abbâs: "Evet bilirler, şâirin:

"Bizzat kendisi bildi ve inandı artık,

Hayat kesip zulmetse de korkmayacağına" dediğini işitmedin mi?" karşılığını verdi.

İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: (.....) âyetini açıklarken: "Hattâr ifadesi ile sözünde durmayan, kefur ifadesi ile Rabbini inkâr eden kişi kastedilmektedir" dedi.

İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: "...Kandırıcılar sizi Allah ile aldatmasınlar" âyetini açıklarken: "Burada kandırıcıdan kasıt şeytandır" dedi.

Firyabî, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Mücâhid: "...Kandırıcılar sizi Allah ile aldatmasınlar" âyetini açıklarken: "Burada kandırıcıdan kasıt şeytandır" dedi.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre İkrime: "...Kandırıcılar sizi Allah ile aldatmasınlar" âyetini açıklarken: "Burada kandırıcıdan kasıt şeytandır" dedi.

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: "...Kandırıcılar sizi Allah ile aldatmasınlar" âyetini açıklarken: "Burada kandırıcıdan kasıt şeytandır" dedi.

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Saîd b. Cübeyr: "...Kandırıcılar sizi Allah ile aldatmasınlar" âyetini açıklarken: "Burada kişinin masiyet işleyip te günahlarının bağışlanmasını temenni etmesi kastedilmektedir" dedi.