29

"Göklerde ve yerde olan kimseler her şeyi ondan isterler; o, her gön bir iştedir."

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Göklerde ve yerde olan kimseler her şeyi ondan isterler..." kelâmını açıklarken: "Kulların Allah'dan istemesi rızık, ölüm ve hayat dilekleridir. O, her gün bir iştedir" dedi.

Abd b. Humeyd ve İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre Ebû Salih: "Göklerde ve yerde olan kimseler her şeyi ondan isterler..." kelâmını açıklarken: "Gökyüzündekiler rahmet, yeryüzündekiler bağışlanma ve rızık ister, mânâsındadır" dedi.

İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre İbn Cüreyc bu âyeti açıklarken: "Melekler yeryüzü ahalisi için rızık isterken, yeryüzü ahalisi de kendileri için rızık ister" dedi.

Müsned'de Hasan b. Süfyân, Bezzâr, İbn Cerîr, Taberânî, Azame'de Ebu'ş- Şeyh, İbn Mende, İbn Merdûye, Ebû Nuaym ve İbn Asâkir, Abdullah b. Munîb'den bildirir: Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) bize: (.....) kelâmını okuyunca: "Ya Resûlallah! Şe'n ifadesiyle ne kastedilmektedir?" diye sorduk. Bunun üzerine Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem): "Allah'ın günahları bağışlaması, sıkıntıları gidermesi, bir topluluğu yüceltirken başka toplulukları alçaltması mânâsındadır" buyurdu.

Târih'te Buhârî, İbn Mâce, İbn Ebî Âsim, Bezzâr, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, İbn Hibbân, Taberânî, Azame'de Ebu'ş-Şeyh, İbn Merdûye, Şuabu'l-İmân'da Beyhakî ve İbn Asâkir'in Ebu'd-Derdâ'dan bildirdiğine göre Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem): "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Alah'ın günahları bağışlaması, sıkıntıları gidermesi, bir topluluğu yüceltirken başka toplulukları alçaltması kastedilmektedir" buyurdu. Bezzâr: "Duları kabul etmesi" ifadesini de eklemiştir.

Bezzâr'ın İbn Ömer'den bildirdiğine göre Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem): "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Allah'ın günahları bağışlayıp sıkıntıları gidermesi kastedilmektedir" buyurdu.

Beyhakî'nin bildirdiğine göre Ebu'd-Derdâ: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Allah'ın sıkıntıları gidermesi, dua eden kişinin duasını kabul buyurması ve bir kavmi yüceltirken başka kavimleri alçaltması kastedilmektedir" dedi.

Abdurrezzâk, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, Taberânî, Azame'de Ebu'ş-Şeyh Hâkim, İbn Merdûye, Hilye'de Ebû Nuaym ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî'nin bildirdiğine göre İbn Abbâs: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken şöyle dedi: "Yüce Allah beyaz inciden bir kitap (Levh-i Mahfuz) yarattı ki bu kitabın kapakları kırmızı yakuttandır. Kalemi de, yazısı da nurdur. Genişliği gökyüzü ve yeryüzü arası kadardır. Yüce Allah her gün bu kitaba üç yüz altmış defa bakar ve bu bakışlarla dilediği şeyi yapar. Dilediğini yaratır, dilediğini rızıklandırır, dilediğini diriltir, dilediğini öldürür, dilediğini aziz, dilediğini zelil kılar, dilediğini esir, dilediğini de özgür bırakır. "O, her gün bir iştedir" kelâmı da bunu ifade etmektedir."

Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve Beyhakî'nin bildirdiğine göre Ubeyd b. Umeyr: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Dua edenin duasını kabul etmesi, isteyene vermesi, esirleri özgür bırakması ve hastaları iyileştirmesi, O'nun işlerindendir" dedi.

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken şöyle dedi: "Gökyüzü ve yeryüzü ahalisi ondan müstağni olamaz. Allah diriyi yaşatır öleni öldürür, küçükleri terbiye edip büyütür, esiri özgür bırakır ve fakiri zengin kılar. Salih kimselerin ihtiyaçları, şikâyetleri ve münâcatları son olarak ona ulaşır."

Abd b. Humeyd ve Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre Ebû Meysere: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Allah dirilten, öldüren, rahimlerdekileri dilediği şekilde kılan, dilediğini değiştiren, dilediğini zelil kılan ve esiri özgür bırakandır" dedi.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Rabî: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Allah bir taraftan yaratırken bir taraftan başkalarını öldüren rızık veren ve koruyandır" dedi.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre tabiînlerden olan Suveyd b. Cebele el- Fezârî: "Allah her gün bir iştedir. Allah, esiri özgür bırakır, kuraklıkla cezalandırır ve yalvarana verir" dedi.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Ebu'l-Cevzâ: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Allah'ı hiçbir şey meşgul etmez" dedi.

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Mücâhid: "O, her gün bir iştedir" kelâmını açıklarken: "Burada dünya günleri kastedilmektedir. Allah her gün, dua edene verir, sıkıntıları giderir, zor durumda olana yardım eder ve günahları bağışlar" dedi.