54

"Bu iki cennet turlu ağaçlarla doludur. Öyleyken, Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlarsınız? Bu cennetlerden akan iki kaynak vardır. Öyleyken, Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlarsınız? Bu cennetlerde türlü meyveden çift çift vardır. Öyleyken, Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlarsınız? Orada, örtülen parlak atlastan yataklara yaslanırlar; İki cennetin meyvelerini de kolayca toplarlar.."

İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Bu iki cennet türlü ağaçlarla doludur" âyetini açıklarken: "Çeşitli renklerde ağaçlarla doludur, mânâsındadır" dedi.

Abd b. Humeyd, Saîd b. Cübeyr'den aynısını bildirir.

Hennâd, Dahhâk'tan aynısını bildirir.

İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Dahhâk: "Bu iki cennet türlü ağaçlarla doludur" âyetini açıklarken: "Çeşitli renklerde meyveler vardır, mânâsındadır" dedi.

İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Mücâhid: "Bu iki cennet türlü ağaçlarla doludur" âyetini: "Türlü dallarla doludur" şeklinde açıklamıştır.

İbn Cerîr ve İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Bu iki cennet türlü ağaçlarla doludur" âyetini açıklarken: "Burada birbirlerine değen dallar kastedilmektedir" dedi.

Abd b. Humeyd ve İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: (.....) âyetini açıklarken: "Fenen ifadesi dal mânâsındadır" dedi.

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, el-Ğurar'da Ebû Bekr b. Hayyân (Vekî) ve İbnu'l-Enbârî'nin el-Vakf vel İbtidâ'da bildirdiğine göre İkrime'ye: "Bu iki cennet türlü ağaçlarla doludur" âyetinin açıklaması sorulunca: "Burada, dalların duvarlar üzerindeki gölgeleri kastedilmektedir. Şâirin:

"Dalların gölgesindeki güvercinin ağıt yakarak,

Diğer güvercini çağırması seni coşturmaktadır

O, yırtıcı kuşlardan doğanla karşılaşan iki yavrusunun bahasını çağırmaktadır" dediğini İşitmedin mi?" cevabini verdi.

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: "Bu iki cennet türlü ağaçlarla doludur" âyetini: "Bu iki Cennet diğer Cennetlerden daha üstündür" şeklinde açıklamıştır.

Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre İkrime: "İkisinde de her meyveden çift çift vardır" âyetini açıklarken: "İkisinde de bütün meyvelerden vardır" dedi. İbn Abbâs ise: "Dünyada meyve olarak acı tatlı ne varsa Cennette mevcuttur. Hatta Ebû Cehl karpuzu bile" dedi.

İbn Ebî Şeybe'nin bildirdiğine göre Abdullah b. Amr: "Salkımın büyüklüğü San'â'ya olan mesafeden daha büyüktür" dedi.

Firyabî, Abd b. Humeyd, Zühd'e zevaid olarak Abdullah b. Ahmed, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, Hâkim, İbn Merdûye ve Ba's'ta Beyhakî'nin bildirdiğine göre İbn Mes'ûd: "Orada, astarları parlak ipekten yataklara yaslanırlar..."' kelâmını açıklarken: "Astarlarının nasıl olduğundan haberdar edildiniz. Artık dışlarının nasıl olduğunu bir düşünün" dedi.

Abd b. Humeyd'in bildirdiğine göre Dahhâk der ki: "Bu âyet Abdullah'ın kıraatında: .....  şeklindedir. Istebrak ifadesi Farsçadır. Onlar kalın ipeğe istebrak demektedir."

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre İbn Abbâs'a: "Orada, astarları parlak ipekten yataklara yaslanırlar..." O zaman bu yatakların örtüleri nasıldır (bir düşünün)?" denilince, İbn Abbâs: "Bu Allah'ın: «Hiç kimse, yapmakta olduklarına karşılık olarak, onlar için saklanan göz aydınlıklarını bilemez»' kelâmında olduğu gibidir" cevabını verdi.

Ebû Nuaym'ın Hilye'de bildirdiğine göre Saîd b. Cübeyr: "Orada, astarlan parlak ipekten yataklara yaslanırlar..." kelâmını açıklarken: "Dışları da donmuş nurdandır" dedi.

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Beyhakî'nin Ba's'ta bildirdiğine göre İbn Abbâs: (.....) kelâmını açıklarken: "Cenâhe ifadesi ile (Cennetin) meyveleri, dânî ifadesi ile (meyvelerin) sana yakın olması, yani ayakta olan kişinin de oturan kişinin de meyvelere ulaşabileceği mânâsındadır" dedi.

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: "...İki cennetin meyvelerini de kolayca toplarlar" kelâmını açıklarken: "Meyveleri yakındır, onları toplamaya uzanan elleri ne uzaklık, ne de bir diken boş olarak geri çevirmez. Bize bildirildiğine göre Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem): "Canım elinde olana yemin olsun ki, kişi orada bir meyve topladığında o meyve daha ağzına ulaşmadan, Allah o meyvenin yerine öncekinden daha güzelini gönderir" buyurmuştur.