16

"Görmediniz mi, Allah yedi göğü tabaka tabaka nasıl yaratmıştır? Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?"

İbnu'l-Münzir ve Ebu'ş-Şeyh'in Azame'de bildirdiğine göre Hasan(-ı Basrî): "Görmediniz mi Allah yedi göğü tabaka tabaka nasıl yaratmıştır? Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?"' kelâmını açıklarken şöyle demiştir: "Yedi göğü üst üste yedi tabaka olarak yaratmıştır ve her bir tabakadaki yer ile gökte ayrı yaratıklar ve onlara özel emirler vardır. Yüce Allah, Ay ile Güneş'in yüzlerini göğe, arkalarını ise yeryüzüne döndürmüştür."

İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre İkrime: "Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?" âyetini açıklarken şöyle demiştir: "Ay'ın ışığı yedi kat semanın tümünü aydınlatmaktadır. Üst üste yedi şişe konulup en alttaki şişeye de ışık verilse berraklığından dolayı nasıl şişelerin yedisi de aydınlanırsa Ay da aynı şekilde yedi kat semayı bu şekilde aydınlatmaktadır."

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir ve Ebu'ş-Şeyh'in Azame'de bildirdiğine göre Abdullah b. Amr: "Güneş ile Ay'ın yüzleri semaya, arka tarafları ise yeryüzüne doğru dönüktür. İsterseniz bu konuda Yüce Allah'ın Kitâb'ından âyet de okuyabilirim" demiş ve: "Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?" âyetini okumuştur.

Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir ve Ebu'ş-Şeyh'in Azame'de bildirdiğine göre Atâ: "Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?" âyetini açıklarken: "Ay yeryüzü ahalisini aydınlattığı gibi semada bulunanları da aydınlatmaktadır" demiştir.

Ebu'ş-Şeyh'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?" âyetini açıklarken: "Ay'ın yüzü semada bulunanları aydınlatırken arka tarafı da yeryüzünde bulunanları aydınlatmaktadır" demiştir.

Abd b. Humeyd, Şehr b. Havşeb'den bildirir: Aralarında az bir kırgınlık bulunan Abdullah b. Amr b. el-Âs ile Ka'bu'l-Ahbâr bir araya geldi. Konuşup aradaki kırgınlığı giderdikten sonra Abdullah b. Amr, Ka'b'a: "Bana dilediğini sorabilirsin. Bana ne sorarsan Kur'ân'dan âyet de getirerek cevabını vereceğim" dedi. Ka'b: "Sence Güneş ile Ay yeryüzünü aydınlattıkları gibi yedi kat semayı da aydınlatıyorlar mı?" diye sorunca, Abdullah: "Tabi ki! Yüce Allah'ın: "Görmediniz mi Allah yedi göğü tabaka tabaka nasıl yaratmıştır? Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?" buyurduğunu işitmez misin?" karşılığını verdi.

Abd b. Humeyd, Ebu'ş-Şeyh Azame'de ve Hâkim'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?" âyetini açıklarken: "Ay'ın yüzünün ışığı semada Arş'a kadar ulaşır. Arka tarafı ise yeryüzünü aydınlatır" demiştir.

Abd b. Humeyd'in Kelbî vasıtasıyla Ebû Sâlih'ten bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Onların içinde nasıl Ay'ı bir ışık, Güneş'i de bir kandil yapmıştır?" âyetini açıklarken: "Yüce Allah yedi kat sema için Ay'ı yaratırken onu yerde bulunanlar için bir ışık olarak yaratmıştır. Yoksa semada onun ışığından bir şey yoktur" demiştir.