26

"Artık sen öğüt ver! Sen ancak bîr öğüt vericisin. Sen, onlara zor kullanacak değilsin. Ancak kim yüz çevirir inkâr ederse, Allah onu en büyük azaba uğratır. Doğrusu onların dönüşü bizedir. Şüphesiz sonra hesaplarını görmek de bize düşmektedir."

İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Abd b. Humeyd, Müslim, Tirmizî, Nesâî, İbn Cerîr, Hâkim, İbn Merdûye ve Beyhakî el-Esmâ' ve's-Sifât'ta Câbir'den bildirir: Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem): "İnsanlarla «Lâ ilahe ilallah» diyene kadar savaşmam emredildi. Bunu demeleri halinde hak etmedikleri sürece mallarını ve canlarını bana karşı korumuş olurlar. Gerisinden dolayı da hesapları Allah'a kalmıştır" buyurdu ve: "Artık sen öğüt ver! Sen ancak bir öğüt vericisin. Sen, onlara zor kullanacak değilsin" âyetlerini okudu.

Hâkim, Câbir'den bildirir: Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem), "Sen, onlara zor kullanacak değilsin âyetini (.....) lafzıyla, Zorba(=musaytar) ifadesini Sâd harfiyle okudu.

İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye'nin bildirdiğine göre İbn Abbâs: "Sen, onlara zor kullanacak değilsin" âyetini açıklarken: "Sen bir zorba değilsin. Onun için onları affet ve onlara karşı hoşgörülü ol" demiştir.

Abdurrezzâk ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: "Sen, onlara zor kullanacak değilsin" âyetini açıklarken: "Sen güç kullanan bir zorba değilsin" demiştir.

Abdurrezzâk ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: "Sen, onlara zor kullanacak değilsin" âyetini açıklarken: "Kullarımı bana havale et, anlamındadır" demiştir.

İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Dahhâk: (.....) ifadesini açıklarken: "Sen onlara musallat kılınmış biri değilsin, anlamındadır" demiştir.

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre Mücâhid: "Sen, onlara zor kullanacak değilsin" âyetini açıklarken: "Sen onlara karşı bir zorba değilsin" demiştir. "Ancak kim yüz çevirir inkâr ederse" âyetini açıklarken de: "Bunların hesabı Allah'a kalmıştır" demiştir.

Ebû Dâvud Nâsih'de İbn Abbâs'tan bildirir: "Sen, onlara zor kullanacak değilsin" âyetinin hükmünü "...Haram aylar çıkınca bu Allah'a ortak koşanları artık bulduğunuz yerde öldürün..." âyeti neshetmiştir.

İbnu'l-Münzir'in bildirdiğine göre İbn Abbâs: (.....) âyetini: "Onların dönüşü bizedir" şeklinde açıklamıştır.

İbn Ebî Hâtim, Atâ'dan bu yorumun aynısını bildirir.

Tastî'nin bildirdiğine göre Nâfi' b. el-Ezrak, İbn Abbâs'a: (.....) âyetinin anlamı nedir?" diye sorunca, İbn Abbâs: "îyâb ifadesinden kasıt, geriye dönüştür" dedi. Nâfi': "Araplar öylesi bir ifadeyi bilir mi ki?" diye sorunca da İbn Abbâs şu karşılığı verdi: "Evet, bilirler. Abîde b. el-Abras'ın:

"Her giden geri döner de

Bir ölüp giden geriye dönemez" dediğini işitmez misin?" Yine başka bir şair şöyle demiştir:

"Kadm asasmı atıp ölümü içine sevinçle doldurdu

Yolculuktan dönen yolcunun huzur bulması gibi. "

İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Süddî: (.....) âyetini: "Onların dönüşü yine bize olacaktır" şeklinde açıklamıştır.

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in bildirdiğine göre Katâde: "Doğrusu onların dönüşü bizedir. Şüphesiz sonra hesaplarını görmek de bize düşmektedir" âyetlerini açıklarken: "Dönüşleri Allah'a olacaktır. Hesaplarını görecek olan da yine Allah'tır" demiştir.