19

De ki: Şahitlik bakımından daha büyük şey nedir? De ki: Allah benimle sizin aranızda şahittir. Bu Kur’ân bana vahyolundu ki, onunla sizi ve kendisine ulaşan kimseleri uyarayım. Allah'ın yanında başka ilâhlar olduğuna mı şahitlik ediyorsunuz? De ki: Ben şahitlik etmem. O ancak bir tek İlâhtır ve ben sizin ortak koştuklarınızdan uzağım.

"De ki: Şahitlik bakımından daha büyük şey nedir?":

İniş sebebi şöyledir: Mekke’nin ileri gelenleri Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem’e geldiler: Ya Muhammed, dediğini tasdik eden bir kişi göremiyoruz. Seni Yahudi ve Hıristiyanlardan sorduk; onların yanında ne isminin ne de sıfatının olmadığını söylediler. Bize senin Allah'ın Resul’ü olduğuna şahitlik edecek birini göster, dediler. Bunun üzerine bu âyet indi. Bunu Ebû Salih, İbn Abbâs’tan rivayet etmiştir.

Âyetin manası şöyledir: Kureyş’e de ki: En büyük şahit kimdir? Eğer sana cevap verirlerse, ne a’lâ, yoksa de ki: Allah’tır. O benim dediğime sizinle benim aramızda şahittir.

Zeccâc şöyle demiştir: Allah ona onun peygamberliğine en büyük şahidin Allah olduğunu ve getirdiği Kur’ân'ın da onun Resûlüllah olduğuna şahitlik ettiğini ileri sürmesini buyurmuştur. Kur’ân âyeti de şudur: Bu Kur’ân bana sizi onunla uyarmam için vahyolundu. Onunla uyarmada da onun peygamberliğine delil vardır; çünkü hiç kimse onun benzerini getirememiştir, getiremeyecek de. Onda olmuş ve olacak şeylerin haberi vardır. Onda öyle şeyler va’detmiştir ki, dediği gibi olmuştur. İkrime, İbn Semeyfa ve Cahderi, hemzenin ve hanın fethi ile: Evha ileyye el- Kur’âne okumuşlar. İnzarın manası: Uyarmaktır.

"Ona ulaşan” da: Kendisine Kur’ân’ın ulaştığı kimsedir, işte ben onun uyarıcısıyım. Kurtubi şöyle demiştir: Kur’ân kime ulaşmışsa, sanki Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’i görmüş gibidir. Enes b. Malik de şöyle demiştir: Bu âyet inince Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem Kisra’ya, Sezar’a ve bütün idarecilere onları Allah’a davet eden mektuplar gönderdi.

"Siz Allah’ın yanında başka ilâhlar olduğuna şahitlik mi ediyorsunuz?": Bu, soru ise de manası olumsuzdur (böyle şahitler yoktur demektir).

Ferrâ’ şöyle demiştir: Uhra deyip de aher dememesi, alihenin cemi olmasındandır. Cemi ise tenis yerinde kullanılır. Meselâ:

"En güzel isimler Allah’ındır” (A’raf: 181) ve:

"İlk çağların hali nedir?” (Taha: 52) âyetleri de böyledir.