36

Ancak dinleyenler (davete) icabet ederler, ölüleri Allah diriltir. Sonra da O’na döndürülürler.

"Ancak dinleyenler (davete) icabet ederler.” Yani sana ancak dinleyen icabet eder, maksat kabul edecek şekilde dinlemektir.

Ölülerden kimler kasdedildiğine dair iki görüş vardır:

Birincisi: Onlar kâfirlerdir, bunu da Hasen, Mücâhid ve Katâde, demişlerdir. Buna göre mana şöyle olur: Ancak mü’minler dinlerler; kâfirler ise Allah onları tekrar diriltinceye kadar icabet etmezler. Sonra onları kâfirler olarak toplar, onlar da mecburi olarak icabet ederler.

İkincisi: Onlar gerçek ölülerdir, Allah onları misal olarak zikretmiştir,

Mana da şöyledir: ölüler, Allah onları tekrar diriltinceye kadar davete icabet etmezler. Dinlemeyenler de böyledir.

"Sonra O’na döndürülürler": Mü’minleri ve kâfirleri kasdediyor, o zaman hepsine yaptıklarının karşılığını verir.