11

Yemin olsun, sizi yarattık, sonra size şekil verdik. Meleklere: "Âdem'e secde edin” dedik. Onlar da secde ettiler. Ancak İblis secde edenlerden olmadı.

"Yemin olsun, sizi yarattık, sonra size şekil verdik":

Bunda da sekiz görüş vardır:

Birincisi: Sizi Âdem’in belinde yarattık, sonra size ana rahimlerinde şekil verdik. Bunu Abdullah b. el - Haris, İbn Abbâs’tan rivayet etmiştir.

İkincisi: Sizi erkeklerin bellerinde yarattık, kadınların rahimlerinde de şekillendirdik. Bunu Said b. Cübeyr, İbn Abbâs’tan rivayet etmiş, İkrime de böyle demiştir.

Üçüncüsü: "Sizi yarattık": Yani Âdem’i,

"sonra size şekil verdik", yani kendisinden sonra zürriyetine. Bunu da el - Avfi, İbn Abbâs’tan rivayet etmiştir.

Dördüncüsü:

"Sizi yarattık", yani Âdem’i,

"sonra size şekil verdik", onun belinde, bunu da Mücâhid, demiştir.

Beşincisi:

"Sizi yarattık", erkeklerin bellerinde ve kadınların göğüslerinde.

"Sonra size suret verdik", meniler rahimlerde birleşirken. Bunu da İbn Saib, demiştir.

Altıncısı:

"Sizi yarattık", annelerinizin karınlarında,

"sonra size şekil verdik", yarattıktan sonra kulak ve göz vermekle. Bunu da Ma’mer, demiştir.

Yedincisi:

"Sizi yarattık", yani Âdem’i topraktan yarattık,

"sonra da size şekil verdik", yani ona şekil verdik. Bunu da Zeccâc ile İbn Kuteybe, demişlerdir.

İbn Kuteybe şöyle demiştir: Yaratılma onlara nisbet edildi, çünkü ondan meydana geldiler. Kim: "Sizi yarattıktan” Âdem’i kastederse, manası: Aslınızı yarattık, olur. Kim de onun zürriyetine belinde şekil verdik derse, onları elestü bezminde karıncalar gibi çıkardığım kasteder.

Sekizincisi:

"Sizi yarattık", yani ruhları,

"sonra size şekil verdik", yani cesetlere. Bunu da Kadı Ebû Ya’lâ,

"Mutemed’ kitabında nakletmiştir. İki kere zikredilen "sümme” üzerinde de iki görüş vardır:

Birincisi: Vav manasınadır, bunu da Ahfeş, demiştir.

İkincisi: Tertip içindir, bunu da Zeccâc, demiştir.