23

Eğer Allah onlarda bir hayır olduğunu bilseydi / görseydi onlara mutlaka işittirirdi. Eğer işittirseydi yine de yüz çevirerek arkalarını dönerlerdi.

"Eğer Allah onlarda bir hayır olduğunu bilseydi":

Bunda da dört görüş vardır:

Birincisi: Onlarda sadakat ve teslimiyet olduğunu bilseydi.

İkincisi: Eğer onlarda ezeli takdirinde bir hayır olduğunu bilseydi.

Üçüncüsü: Eğer onların salih (iyi) kimseler olduklarını bilseydi.

Dördüncüsü: Eğer onların kulak vereceklerini bilseydi.

"Onlara mutlaka işittirirdi":

Bunda da üç görüş vardır: Soruldukları her şeyin cevabını onlara işittirirdi. Bunu da Zeccâc, demiştir.

İkincisi: Onlara anlayış nasip ederdi. Bunu da Ebû Süleyman Dımeşki, demiştir.

Üçüncüsü: Onlara ölülerin senin peygamberliğine şahitlik ettikleri kelâmlarını işittirirdi. Bunu da Maverdi hikaye etmiştir.

"Onlar yüz çevirenlerdir":

Bunda da iki görüş vardır:

Birincisi: Onlar inanmayanlardır. Bunu da Ebû Salih, İbn Abbâs’tan rivayet etmiştir.

İkincisi: Onlar inatlarından dolayı Allah’ın kendilerine duyurdukları şeylerden yüz çevirenlerdir. Bunu da Zeccâc, demiştir.