39

Eğer seferber olmazsanız size acıklı bir azap eder ve sizin yerinize sizden başka bir topluluk getirir. O’na hiçbir şeyle de zarar veremezsiniz. Allah her şeye kadirdir.

"Eğer seferber olmazsanız":

İniş sebebi şöyledir: Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem onları Rumlarla savaşa teşvik edince, ağır davrandılar, bunun üzerine bu âyet indi. Bunu da İbn Abbâs, demiştir. Bir topluluk da şöyle demiştir: Bu özellikle, Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem’in seferber olmalarını isteyip de savaşa gitmeyen topluluk hakkındadır.

İbn Abbâs şöyle demiştir: Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem Araplardan bir kabileyi sefere davet etti, onlar da ağırlaşınca Allah onlardan yağmum çekti; işte onların azabı bu idi. 13

13 - Ebû Dâvud, Cihad, hadis no, 2065.

"Yerinize sizden başka bir topluluk getirir": Cihattan geri kalma hususunda ağır bir tehdittir ve Peygamberine yardımda ağır davranmayacak bir kavmi getirceğini ilandır. Sonra ona yardım etmedikleri takdirde ona zarar veremeyeceklerini bildirdi, tıpkı Mekke’de ona zarar veremedikleri gibi.

"Tedurruhu":

“Hu” zamirinde de iki görüş vardır:

Birincisi: O, Allah’a râcîdir,

Mana da şöyledir: Seferberliği terk etmekle Allah’a zarar veremezsiniz. Bunu da Hasen Basri, demiştir.

İkincisi: O, Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem’a râcîdir,

Mana da şöyledir: Ona yardım etmemekle ona zarar veremezsiniz. Bunu da Zeccâc, demiştir.

İbn Abbâs, Hasen ve İkrime’den şöyle dedikleri rivayet edilmiştir:

"Eğer seferber olmazsanız “kavli,

"mü’minlerin hepsi seferber olmak zorunda değildir” (Tevbe: 122) kavli ile neshedilmiştir.

Ebû Süleyman Dımeşki de şöyle demiştir: Bu, nesihle ilgili değildir, çünkü iki âyet arasında çelişki yoktur. Her âyetin hükmü kendi alanında geçerlidir.

Kadı Ebû Ya’lâ da bazı Âlimlerden şöyle dediklerini zikretmiştir: Burada nesih yoktur, ne zaman sınırdakiler düşmana karşı koyamazsa, halkın onlara yardım için seferber olması farzdır. Ne zaman da buna gerek kalmazsa, gitmeyenler mazur sayılırlar. Bir grup da şöyle demiştir: Ancak seferlik Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem ile olan birtakım kimselere farz kılınmıştı.