41

Hafif ve ağır olarak seferber olun ve Allah yolunda mallarınızla, canlarınızla cihad edin. Bu, eğer bilirseniz, sizin için daha hayırlıdır.

"Hafif ve ağır olarak cihad edin":

İniş sebebi şöyledir: Mikdad, Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem’e geldi, o ise iri ve şişman idi, Efendimize şikayet etti ve kendisine izin vermesini istedi. Bunun üzerine bu âyet indi. Bunu Süddi, demiştir.

"Hafif ve ağır olarak” kavlinde ise on bir görüş vardır:

Birincisi: Yaşlı ve genç olarak. Bunu Enes, Ebû Talha’dan rivayet etmiş; Hasen, Şa’bî, İkrime, Mücâhid, Ebû Salih, Şemr b. Atıyye, İbn Zeyd ve diğerleri de böyle demişlerdir.

İkincisi: Yaya ve binekli olarak, bunu da Atâ’, İbn Abbâs’tan rivayet etmiş ve Evzai de böyle demiştir.

Üçüncüsü: Aktif ve pasif olarak, bunu da el - Avfi, İbn Abbâs’tan rivayet etmiş; Katâde ile Mukâtil de böyle demişlerdir.

Dördüncüsü: Zengin ve fakir olarak. Bu da İbn Abbâs’tan rivayet edilmiştir. Sonra bu mülahazanın anlamında da iki görüş vardır: Hafif: Darlıkta ve aile sahibi olan; ağır da: Aile sahibi ve bolluk içinde olandır. Bunu da Ferrâ’, demiştir.

İkincisi: Hafif: Bollukta olanlar, ağır da: Darlıkta olanlardır. Bu da Zeccâc’tan nakledilmiştir.

Beşincisi: Aile sahibi olarak ve olmayarak, bunu da Zeyd b. Eslem, demiştir.

Altıncısı: Mal sahibi olarak ve olmayarak, bunu da İbn Zeyd, demiştir.

Yedincisi: Meşgul olarak ve olmayarak, bunu da Hakem, demiştir.

Sekizincisi: Sağlıklı ve hasta olarak, bunu da Mürre el - Hemedani ile Cüveybir, demişlerdir.

Dokuzuncusu: Bekar ve evli olarak, bunu da Yeman b. Reyyab, demiştir.

Onuncusu: Taate karşı hafif ve günaha karşı ağır olarak. Bunu da Maverdi, demiştir.

On Birincisi: Hafif sİlâhlı ve ağır sİlâhlı olarak, bunu da Sa’lebî, demiştir.

Atâ’ el - Horasani, bu âyetin:

"Bütün mü’minlerin seferber olmaları uygun değildir” (Tevbe: 122) kavli ile mensuh olduğunu İbn Abbâs’tan rivayet etmiştir.

Süddi de:

"Zayıflara da hastalara da sorumluluk yoktur” (Tevbe: 91) âyetiyle mensuh olduğunu söylemiştir.

"Mallarınızla canlarınızla cihad edin":

Kadı Ebû Ya’lâ şöyle demiştir: Cihad hem mal hem de canla vacip olmuştur; kimin malı olur da kendisi hasta veya kötürüm veya zayıf olur, savaşamazsa, ona malı ile cihad etmek düşer. Meselâ malını başkasına verir o da onunla savaşır, tıpkı güçlü olduğu takdirde kendisine savaşın lâzım geldiği gibi. Eğer malı ve gücü olursa, ona malla ve canla cihad etmek lâzım gelir. Kim de yoksui ve aciz olursa, ona da Allah ve Resûlü için insanlara öğüt vermekle cihad etmesi gerekir; çünkü Allahü teâlâ şöyle buyurmuştur:

"Ne de Allah ve Resulu için insanlara öğüt verenlere bir sıkıntı vardır” (Tevbe: 91).

"Bu sizin için daha hayırlıdır":

Bunda da iki görüş vardır:

Birincisi: Bu cihad sizin için onu terk etmekten ve ağır davranmaktan daha hayırlıdır.

İkincisi: Bu cihad sizin için daha hayırlıdır,

"eğer bilirseniz": Sizin için onda ne kadar sevap olduğunu.