4

Dönüşünüz yalnız O’nadır. (Bu), Allah’ın gerçek bir va’di olarak. Şüphesiz O, yaratmaya başlar, sonra da onu tekrar eder ki, iman edip iyi ameller işleyenleri adaletle mükafatlandırsın. Kâfirler için ise kaynar sudan bir içecek ve inkârlarına karşılık da acıklı bir azap vardır.

"Dönüşünüz yalnız O’nadır": Yani kıyamet gününde dönüşünüz O’nadır, demektir.

"Va’dallahi hakka":

Zeccâc şöyle demiştir: "Va’dallah” mana itibarı ile mensubtur, o da: Vaadekümullahu va’den” demektir. Çünkü

"ileyhi merciüküm” kavlinin manası, dönüş va’didir.

"Hakkan” ise: Ahakka zalike hakka mülahazasıyla mensubtur.

"İnnehu yebdeül halka": Çoğunluk hemzenin kesri ile (innehu) okumuşlardır.

Hazret-i Âişe, Ebû Rezin, İkrime, Ebû’l - Âliyye ve Ameş de, fethi ile (ennehu) okumuşlardır.

Zeccâc da şöyle yorumlamıştır: Kim kesre ile okursa yeni cümle başı yapmıştır. Kim de fetha ile okursa,

Mana şöyledir: ileyhi merci’uküm liennehu yebdeül halka.

Mukâtil de şöyle demiştir: Şeyi yoktan var eder, sonra da onu ölümden sonra tekrar eder. Kist ise, adalet demektir.

Eğer: "Nasıl mü’minlerin mükafatını adaletle verir dedi, hâlbuki kâfirlerin cezasını da adaletle verir?” denilirse.

Cevap şöyledir: Eğer her iki grup için de adaleti zikretseydi, birleştikleri zaman kâfirlerin başına gelecek olan acıklı azap ve kaynar su içme gibi şeyler belli olmazdı. İşte onları mü’minlerden ayırdı ki, onlara verdiği cezanın da adalet olduğu meydana çıksın. Bunu da İbn Enbari zikretmiştir. Hamîm ise: Sıcak (kaynar) sudur.

Ebû Ubeyde de: Bütün sıcak şeyler hamîm’dir, demiştir.