10

Orada duaları:

"Ya Allah, seni tenzih ederiz

"dir. Orada sağlık dilekleri de, selamdır. Dualarının sonu da: "Âlemlerin Rabbi Allah'a hamdolsun” (demektir).

"Orada duaları": Bunu da A’raf’ın başında 5. âyette şerh etmiş bulunuyoruz.

Duadan ne murat edildiği hususunda da iki görüş vardır:

Birincisi: Gönüllerin çektiğini istemeleridir.

İbn Abbâs şöyle demiştir: Cennet halkı ne zaman gönülleri bir şey çekerse,

"sübhakellahümme” (Allah’ım, seni tenzih ederiz)” derler. Gönüllerinden geçen hemen önlerine gelir. Yemek yedikleri zaman da: Elhamdü lillahi rabbil alemin (bütün övgüler âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur) derler. Bu da dualarının sonudur.

İbn Cüreyc şöyle demiştir: Yanlarından içlerinin çektiği bir kuş geçerse,

"sübhanekallahümme” derler. Melek o gönüllerinin çektiği şeyi onlara getirir ve onlara selam verir, onlar da selamını alırlar. İşte

"orada sağlık dilekleri selamdır” dediği budur. Yedikleri zaman da Rablerine hamd ederler, işte:

"Dualarının sonu da ‘Âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun” sözü de budur.

İkincisi: Onlar ettikleri bir duada Allah'a rağbet ettikleri zaman:

"Sübhanekallahümme” derler. Bunu da Katâde, demiştir.

"Sağlık dilekleri de selamdır (tahiyyetühüm)”

Bunda da üç görüş vardır:

Birincisi: Onların birbirlerine ve meleklerin onlara selamı budur. Bunu da İbn Abbâs, demiştir.

İkincisi: Allahü teâlâ onları selam ile karşılar.

Üçüncüsü: Tahiyye mülk demektir, bu durumda

Mana şöyledir: Oradaki mülkleri emniyettedir. Bu ikisini Maverdi zikretmiştir.

"Ve ahirü da’vahum": Dualarının sonu demektir.

"Enilhamdü lillahi rabbil alemin":

Ebû Miclez, İkrime, Mücâhid, İbn Yamur, Katâde ve Ya’kûb , nunun şeddesi ve dalın nasbi ile:

"Ennel hamde lillahi” okumuşlardır.

Zeccâc da şöyle demiştir: Allahü teâlâ onların sözlerine Allah’ı tazim ve tenzih ile başlayıp şükür ve sena ile bitirdiklerini bildirmiştir. İbn Keysan da şöyle demiştir: Onlar sözlerini tevhid ile başlatır ve tevhid ile bitirirler.