19

İnsanlar ancak tek bir ümmet idilerdi; fakat ihtilafa düştüler. Eğer Rabbinden bir kelime geçmese idi, mutlaka ihtilaf ettikleri şeylerde aralarında hüküm verilirdi.

"İnsanlar ancak tek bir ümmet idilerdi": Bunu Bakara suresi âyet 213’te şerh etmiş bulunuyoruz. Görüşlerin en güzeli şudur: Onlar tek din üzerinde muvahhit idiler, ihtilafa düşüp putlara taptılar. Onlara ilk gönderilen Peygamber de Nûh aleyhisselam idi.

"Eğer Rabbinden bir kelime geçmese idi":

Bunda da üç görüş vardır:

Birincisi: Eğer bu ümmetin kendinden öncekiler gibi helak edilmeyeceğine dair bir söz geçmiş olmasa idi, aralarına azabın inmesiyle hükmedilirdi, bu da ihtilaf ettikleri din hususunda kesin bir hüküm olurdu.

İkincisi: Geçen söz şudur: Her ümmetin bir eceli vardır, dünyanın da vaktinden önce gelmeyecek bir eceli vardır.

Üçüncüsü: Geçen kelime şudur: Hiç kimse aleyhine delil sabit olmadıkça sorumlu tutulmaz.

"Aralarında hüküm verilirdi":

Bunda da iki görüş vardır:

Birincisi: Kıyametin onların başına kopacağına hüküm verilirdi.

İkincisi: İnanmayanlara azabın ineceğine hüküm verilirdi.