24

Dünya hayatının hali gökten indirdiğimiz bir su gibidir ki, onunla insanların ve hayvanların yediğinden bitkiler birbirine karışır. Nihayet yeryüzü ziynetini alıp da süslendiği ve sahiplerinin de buna muktedir olacaklarını zannettikleri zaman, ona emrimiz gece yahut gündüz gelir; biz de onu hiç olmamış gibi biçilmiş kılarız. Biz, âyetleri düşünen bir topluluk için işte böyle açıklıyoruz.

"Dünya hayatının hali gökten indirdiğimiz bir su gibidir": Bu, Allahü teâlâ’nın fani dünya için getirdiği bir misaldir. Onu gökten inen yağmura benzetmiştir.

"Onunla yerin bitkisi karıştı": Yani bitki yağmurla karıştı, demektir ve çoğaldı

"insanların yediği": hububat vs.

"ve hayvanların” çayırlığı.

"Hatta iza ahazetil ardu zuhrüfeha (nihayet yeryüzü ziynetini alınca)":

İbn Kuteybe şöyle demiştir: Bitki süsünü takınınca. Zuhrüf, aslında altın demektir. Sonra nakış, çiçek, süsleme ve her türlü süslü şeye zuhruf denildi.

Zeccâc da: Zuhruf: Güzellikte kemale eren şeye denir, demiştir.

"Vezzeyyenet": Cumhûr şedde ile: "Vezzeyyenet” okumuştur.

Sa’d b. Ebi Vakkas, Ebû Abdurrahman, Hasen ve İbn Yamur, meftuh hemze-i katı’ ve sakin ze ile ef’alet vezninde: "Ve ezyenet” okumuşlardır.

Zeccâc şöyle demiştir: Kim şedde ile "vezzeyyenet” okursa, mana tezeyyenet ile aynıdır; te zeye idgam edilmiş, ze de sakin kılındığı için başına hemze-i vasi getirilmiştir. Kim de ef alet vezninde "ve ezyenet” okursa, mana: Ziynet getirdi olur. Übey ile

İbn Mes’ûd da: "Ve tezeyyenet” okumuşlardır.

"Onun sahipleri zannetti": Yanın o yerin sahipleri demektir.

"Buna muktedir olduklarını": Yani yerin bitirdiğine. Yer’i zikretmişse de maksat bitkidir, çünkü mana anlaşılmaktadır.

"Ona emrimiz geldi": Yani helakine verdiğimiz hüküm.

"Biz de onu biçilmiş kıldık": Yani biçilmiş, üzerinde bir şey kalmamış kıldık. Hasîd: Kökünden kazılmış, demektir.

"Keen lem tağne bilems":

Zeccâc: İmar edilmemiş gibi, demiştir. Mağani (tağne): İnsanların konarak imar ettikleri yerlerdir. Ganiyna bilmekan denir ki: Bir yere konmaktır.

Hasen ye ile: "Keenlem yağne” okumuştur, yani o biçilen şey, hiç olmamış gibi oldu, demektir. Bazı müfessirler de âyetin tevili şöyledir demişlerdir: Dünya hayatı; malın ve dünyanın dikkat çekip hoşa giden şeylerinin toplanmasına sebeptir. Nihayet bu, sahibinin yanında tamamlanıp da ondan yararlanacağını zannettiği zaman ölümü veya tehlikeli bir hadise ile elinden çekilip alınır. Nitekim su da bitkilerin birbirine dolaşmasına sebeptir, yeryüzü onunla süslenip de insanlar ondan yararlanacaklarını düşündükleri zaman Allah onu helak eder. O da hiç olmamış gibi olur.