33

İşte böylece Rabbinin, fasıklara: "Şüphesiz onlar iman etmezler” sözü hak oldu.

"Kezalike hakkat kelimetü rabbike":

İbn Kesir, Âsım, Ebû Amr, Hamze ve Kisâi, "kelimetü rabbike” okumuşlardır. Sûrenin sonunda da böyle okumuşlardır. Nâfi ile İbn Âmir de her ikisini de cemi sigası ile "kelimâtü” okumuşlardır.

Zeccâc şöyle demiştir: Kâf mahallen mensubtur. Yani misle efâlihim cazahüm rabbüke (Rabbin onları fiilleri gibi cezalandırdı) şeklindedir ki, manası: îman etmemek onlara hak oldu demektir.

"Ennehüm layu'minun” kavli de "kelimetü rabbike"den bedeldir, îman etmeyecekleri için onlara söz hak oldu demek de câizdir. Kileme de onlara va’dedilen azap olur.

İbn Enbari "kezalike” üzerinde iki görüş zikretmiştir:

Birincisi: Bu, "tusr afim Maki masdara işarettir,

Mana da şöyledir: O çevirme gibi Rabbinin kelimesi onlara hak oldu.

İkincisi: O, böylece, demektir.

"Hak oldu"nun manasında da iki görüş vardır:

Birincisi: Vacip oldu.

İkincisi: Geçti.

O’nun kelimesinin ne olduğunda da iki görüş vardır:

Birincisi: O, va’di manasınadır.

İkincisi: Hükmü manasınadır. Kim "Kelimâtü” şeklinde okursa, onlara va'dedilen kelimelerden her birini bir kelime kabul etmiş olur. Biz de kelimenin manasını A’raf: 137 ve 158’de şerh etmiş bulunuyoruz.