45

O gün Allah onları toplar. Sanki gündüzden bir saat kalmışlar gibi. Kendi aralarında tanışırlar. Allah’lâ karşılaşmayı yalanlayan ve doğru yolu bulamayanlar gerçekten ziyan etmişlerdir.

"Ve yevme yahşürühüm": Hamze, ye ile: yahşürühüm” okumuştur.

Ebû Süleyman da: Onlar müşriklerdir, demiştir.

"Sanki gündüzden bir saat kalmışlar gibi":

Bunda da iki görüş vardır:

Birincisi: Kabirlerinde bir saat kalmışlar gibi. Bunu İbn Abbâs, demiştir.

İkincisi: Dünyada bir saat kalmışlar gibi. Bunu da Mukâtil, demiştir.

Dahhâk şöyle demiştir: ölümle yeniden dirilmeleri arasındaki vakit onlara kısa gelmiş, gündüzün bir saati gibi olmuştur, çünkü önlerindeki kıyamet daha korkunçtur.

"Aralarında tanışırlar":

İbn Abbâs şöyle demiştir: Kabirlerinden kalktıkları zaman tanışırlar, sonra tanışma kesilir.

Zeccâc da şöyle demiştir: Birbirlerini tanımada ve birbirlerini saptırdıklarını bilmede onlar için tekdir ve aleyhlerine delil vardır. Şöyle de denilmiştir: Tanıştıkları zaman birbirlerini kınar ve: Beni sen saptırdın ve beni cehenneme sen girdirdin, derler.

"Yalanlayanlar ziyan etmişlerdir": Bu, Allahü teâlâ’nın sözündendir, onların sözünden değildir.

Mana da şöyledir: Yeniden dirilmeyi inkâr etmekle cennet sevabını kaçırmışlardır.

"Doğru yolu da bulamadılar": Sapıklıktan çıkarak.