16

Madem ki, onlardan ve Allah’tan başka taptıkları şeylerden ayrıldınız, öyleyse mağaraya sığının; Rabbiniz size rahmetinden genişçe versin ve size işinizden bir fayda hazırlasın".

"Madem ki, onlardan ayrıldınız":

İbn Abbâs şöyle demiştir: Bu, Yemliha’nın sözüdür, o, mağara arkadaşlarının reisi idi. Onlara: Madem ki, onlardan bir kenara çekildiniz, yani ayrıldınız, dedi. Onlar demekle, putperestleri kastediyordu.

"Allah’tan başka taptıkları":

Bunda da iki görüş vardır:

Birincisi: Onların taptıklarından ayrıldınız, Allah hariç, demektir. Çünkü o kavim Allah’a da O’nun yanı sıra ilâhlara da tapıyorlardı; gençler ise ilâhlara ibadetten uzaklaştılar, Allah’a ibadetten uzaklaşmadılar. Bu, Atâ’ el-Horasani ile Ferrâ’'nın görüşüdür.

İkincisi: Allah’tan gayri taptıklarından uzaklaştınız.

Katâde şöyle demiştir: Abdullah (b. Mesud)un Mushafında "vema ya’budune min dunillah” yazılı idi ki, bu da tefsiridir.

"Mağaraya sığının": Yani orayı kendinize barınak edin.

"Rabbiniz size rahmetinden genişçe versin": Yani size bol rızık versin.

"Ve yüheyyi’ leküm min emriküm mirfeka": İbn Kesir, Ebû Amr, Âsım, Hamze ve Kisâi, mimin kesri ve fen in fethi ile:

"Mirfeka” okumuşlardır. Nâfi ile İbn Âmir de, mimin fethi ve fenin kesri ile:

"Merfika” okumuşlardır.

Ferrâ’ şöyle demiştir: Hicazlılar, mimin fethi ve fenin kesri ile,

"merfika” ve insanın yararlandığı her şey için de böyle derlerken, dirsek için mirfak, derler. Araplar ise her ikisinde de mimi meksur telaffuz ederler. İbn Enbari, âyetin manası şöyledir, demiştir: Rabbiniz size zor işinize karşılık bir kolaylık sağlasın. Şair de şöyle demiştir:

Keşke Zemzem’e karşılık fıçıda soğutulmuş

Ve gece ayazda kalmış içeceğimiz olsaydı.

Manası şöyledir: Zemzem suyu yerine böyle olsaydı.

İbn Abbâs da:

"Yüheyyi’ leküm": Kral ve zulmünden korktuğunuz şeyi size kolaylaştırsın ve size rahatlık, yumuşaklık ve lütuf versin, demiştir.