11

Şüphesiz o iftirayı getirenler (atanlar), içinizden bir zümredir. Onu sizin için bir şer sanmayın. Bilakis o, sizin için bir hayırdır. Onlardan herkes için günahtan kazandığı vardır. Onlardan büyüğünü üstlenen için de ona büyük bir azap vardır.

"Şüphesiz o iftirayı atanlar":

Müfessirler bu âyetin ve ondan sonra ona bağlı olanların Hazret-i Âişe kıssasında indiğinde müttefiktirler. İfk (iftira) hadisinde bundan onuncu ayete kadar olanlar Âişe kıssasında inmiştir. Biz de ifk hadisini "Kitabu’l - Hadaik” ve "Kitabu’l - Muğni fi’t - Tefsir’de zikrettiğimiz için burada tekrar zikrederek uzatmadık. Çünkü bizim maksadımız ezberlenmesi için bu kitabı kısa yazmaktır.

Usbe: Cemaat manasınadır,

"sizden” kavlinin manası da: Mü’minlerden demektir.

Hazret-i Âişe’den şöyle dediği rivayet edilmiştir: Onlar dört kişidirler: Hassan b. Sabit, Abdullah b. Übey, Mistah b. Esase ve Hamne bint Cahş. Mukâtil de onları böyle saymıştır.

"Onu sizin için bir şer sanmayın":

Müfessirler: Bu, Hazret-i Âişe ile Safvan b. Muattal’a hitaptır, demişlerdir. Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem, Ebû Bekir ve Âişe’ye diyenler de olmuştur.

Mana da şöyledir: Sizler ondan ecir kazanacaksınız.

"Onlardan herkes için vardır": Yani yalancı zümreden, demektir.

"Günahtan kazandığı": Yani olayın içine ne kadar dalmışsa yaptığı günahtan o kadar cezası vardır, demektir.

"Vellezi tevella kibrehu minhüm": İbn Abbâs, Ebû Rezin, İkrime, Mücâhid, İbn Ebi Able, Hasen, Mahbub da Ebû Amr’dan ve Ya’kûb , kâfin zammı ile "kübrehu” okumuşlardır.

Kisâi de: İkisi de lügattir, demiştir.

İbn Kuteybe de şöyle demiştir: Kibrüşşey’: Bir şeyin çoğudur. Bu âyet de ondandır. Şair Kays b. Hatim, bir kadını zikrederek şöyle demiştir:

Hakkındaki şeylerin çoğunu kabul etmiyor,

Kalktığı zaman da neredeyse (yaşlılıktan) beli iki büklüm oluyor.

Bunu üstlenende de iki görüş vardır:

Birincisi: O, Abdullah b. Übey’dir, bunu da Ebû Salih, İbn Abbâs'tan, Urve de Hazret-i Âişe’den rivayet etmiştir. Mücâhid, Süddi ve Mukâtil de böyle demişlerdir.

Müfessirler şöyle demişlerdir: Olayı yayan odur, onun için cehennemde büyük azap vardır.

Dahhâk da: İşi başlatan odur, demiştir.

İkincisi: O, Hassan’dır, Şa’bî, Hazret-i Âişe’den şöyle dediğini rivayet etmiştir: Hassan’ın şiirinden daha güzelini görmedim, onun için cennet umuyorum. Kendisine:

"Ey Mü’minlerin annesi, Allahü teâlâ:

"Onlardan işin büyüğünü üstlenen için büyük bir azap vardır” demiyor mu?” dediler, o da: "Gözü gitmedi mi?” dedi. Mesruk da ondan şöyle dediğini rivayet etmiştir: Hangi azap körlükten daha şiddetlidir? Belki de Allah o büyük azabın yerine gözünü almıştır, böyle derken Hassan’ı kastetmiştir.