45

Allah her canlıyı sudan yarattı. Onlardan kimi karnı üzeri yürür. Onlardan kimi de iki ayak üzere yürür. Onlardan kimi de dört ayak üzere yürür. Dilediği şeyi yaratır. Şüphesiz Allah her şeye kadirdir.

"Vallahu haleka külle dabbetin": Hamze ile Kisâi: "Vallahu haliku külli dabbetin” okumuşlardır.

Suda da iki görüş vardır:

Birincisi: Su, bütün canlıların aslıdır.

İkincisi: O, menidir, ondan maksat da dünyada müşahede edilen bütün canlılardır. "Feminhüm” demesi, akıllıları daha çok gördüğü içindir. Neden dört ayaktan daha çoğu üzere yürüyeni zikretmedi? Çünkü o da dört ayak üzere yürür gibi görünür. Onun yürürken dört ayağa yaslandığı da söylenmiştir. Karnı üzere gidene neden yürüyor, dedi? Zira her giden ve devam edene, canlı olmasa da, yürüyen denir. Hatta: Bu iş yürüdü, denir. Bu da Zeccâc’ın görüşüdür.

Ebû Ubeyde de şöyle demiştir: Bu, yürüyene benzetme yolu iledir, çünkü yürümek, karın üzerine olmaz; ancak ayakları olan için olur. Ayakları olanla olmayanlar karışınca, bu câizdir. Nitekim: Ekmek ve süt yedim denir de, süt yedim denilmez.