66

Hayır, ilimleri ahirette sona erdi. Hayır, onlar ondan şüphe içindedirler. Hayır, onlar ondan körlerdir.

"Beli’d-dâreke ilmühüm fil-âhireti":

İbn Kesir, Ebû Amr, "bel edreke” okumuşlardır.

Mücâhid de: "Bel", "em” manasınadır, anlam da: İlimleri yetişmedi, demiştir.

Ferrâ’ da, mana şöyledir, demiştir: İlimleri ahiret ilmine yetişti mi? Buna göre mana şöyle olur: Onlar dünyada ahiretin gerçek bilgisine vakıf olamazlar.

Nâfi, İbn Âmir, Âsım, Hamze ve Kisâi,

"beliddareke” okumuşlar ve: Tedareke manasına almışlardır ki, ilimleri birbirini takip eder ve ulanır, demektir. Te dala idgam edilmiştir.

Sonra onun manasında iki görüş vardır:

Birincisi: İlimleri kıyamette kemale erer, çünkü onlar diriltilmişlerdir. Bunu da Zeccâc, demiştir.

İbn Abbâs da: Dünyada bilmediklerini ahirette bilirler, demiştir.

İkincisi: Bilakis ahirete hüküm hakkındaki zan ve tahminleri birbirine yetişti; bir defa, olacak, derler, bir defa da, olmayacak, derler. Bunu da

İbn Kuteybe demiştir. Ebû Bekir, Âsım’dan, edrektü’den getirerek ifteala vezninde:

"Beliddereke” rivayet etmiştir.

"Hayır, onlar ondan şüphe içindeler": Yani, hayır onlar bugün kıyametten şüphe içindeler, demektir.

"Hayır, onlar, ondan körlerdir":

İbn Kuteybe: Onun ilminden, demiştir. Bundan sonrası da Nahl: 127 ve Mü’minun: 35 ve 82 âyetlerinde geçmiştir.