87

Hatırla o günü ki, sura üfürülür, göklerde ve yerde olan (herkes) dehşete kapılır, ancak Allah’ın dilediği kimse hariç. Hepsi O’na hor ve hakir olarak gelirler.

"Hatırla o günü ki, sura üfürülür":

İbn Abbâs: Bu, ilk üfürmedir, demiştir.

"Göklerdekiler ve yerdekiler dehşete kapılır":

Müfessirler şöyle demişlerdir:

Mana şöyledir: Onlar dehşetten ölürler, yani dehşet onları ölüme götürür, demektir.

"Ancak Allah’ın dilediği kimse hariç":

Bunda da üç görüş vardır:

Birincisi: Onlar şehitlerdir, bunu da Ebû Hureyre, İbn Abbâs ve Said b. Cübeyr, demişlerdir.

İkincisi: Cebrâil, Mikâil, İsrafil ve ölüm meleğidir. Sonra Allahü teâlâ bunun ardından onları da öldürür. Bunu da Mukâtil, demiştir.

Üçüncüsü: Onlar cennetteki huri ve diğerleridir. Cehennemde olanlar da böyledir; çünkü onlar ebediyet için yaratılmışlardır. Bunu da arkadaşlarımızdan Ebû İshak b. Şakılla zikretmiştir.

"Hepsi": Yani diri iken öldürülüp de diriltilenlerin hepsi, demektir.

"Etevhü": Hamze, Hafs da Âsım’dan rivayet ederek, tenin fethi ve hemze de maksur olarak,

"etevhü” okumuşlardır ki, kıyamet gününde Allah'a gelirler, demektir.

"Hor ve hakir olarak": İbn Abbâs, Mücâhid ve Katâde: Küçülerek, demişlerdir.

Ebû Ubeyde de şöyle demiştir: "Küll” lâfzı tekil ise de manası çoğuldur, bu âyette de çoğul yerindedir.