28

Size kendinizden bir misal getirdi: Sizin sağ ellerinizin sahip olduklarından size verdiğimiz rızıkta kendileri ile eşit olduğunuz ve kendinizden korktuğunuz gibi onlardan da korktuğunuz ortaklar var mı? İşte akıllarını çalıştıran bir toplum için âyetleri böyle açıklıyoruz.

"Size bir misal getirdi":

İniş sebebi şöyledir: Cahiliye halkı lebbeyk okudukları zaman: Buyur Allah’ım, buyur, ortağın yoktur, ancak bir ortağın vardır ki, ona da mülküne de sen sahipsin, derlerdi. Bunun üzerine bu âyet indi. Bunu Said b. Cübeyr ile Mukâtil, demişlerdir. Âyetin manası şöyledir: Ey müşrikler, Allah size bir benzetme getirdi; bu benzetme de

"kendi nefislerinizdendir", sonra da bunu açıklayıp

"sizin sag ellerinizin sahip olduklarından var mı?” dedi. Yani kölelerinizden, demektir. "Size rızık ettiğimiz şeylerde ortaklarınız": Rızk ettiğimiz mallardan, ailelerden ve kölelerden, demektir. Yani köleleriniz mallarınıza ortak mıdır? "Siz onda eşitsiniz": Yani siz ve kölelerinizden ortaklarınız ortaksınız, "kendinizden korktuğunuz gibi onlardan da korkuyorsunuz?": Yani kendi emsalleriniz gibi hürlerden, babalar ve oğullar gibi akrabalardan?

İbn Abbâs şöyle demiştir: Birbirinize mirasçı olduğunuz gibi bunların da size mirasçı olmalarından korkarsınız? Başkası da şöyle demiştir: Ortaklarınızın yaptığı gibi mallarınızı bölüşmelerinden korkarsınız. Daha açıkça

Mana şöyledir: Biriniz kölesinin kendisine malında ve ailesinde ortak olup da aynı haklara sahip olmasını ister mi? O, Diğer hür ortaklar adına korktuğu gibi ondan da malında istediği gibi tasarruf etmesinden korkar mı?! Kendiniz için buna razı olmazsanız, öyleyse neden benim halkımdan benim mülküm olan kimseleri bana ortak kılmaya razı oluyorsunuz?

"işte böyle": Yani bu misali açıkladığımız gibi,

"akıllarını çalıştıran bir kavim için de âyetleri açıklıyoruz". Allah’ı düşünenlere. Sonra onların şirklerinde sadece keyiflerine uyduklarını beyan edip