21

Yemin olsun, onlara en büyük azaptan önce en yakın azabı mutlaka tattıracağız ki, belki onlar dönerler.

"onlara en büyük azaptan önce en yakın azabı mutlaka tattıracağız” kavline kadar Hac: 22’de geçmiştir.

Bunda da altı görüş vardır:

Birincisi: O, Bedir savaşında başlarına gelendir, bunu da Mesruk, İbn Mes’ûd’dan rivayet etmiş; Katâde ile Süddi böyle demişlerdir.

İkincisi: Onlar yakalandıkları kıtlık yıllandır, bunu da Ebû Ubeyde, İbn Mes’ûd’dan rivayet etmiş; Nehaî de böyle demiştir.

Mukâtil de: Yedi yıl kıtlık çektiler, demiştir.

Üçüncüsü: Dünya meşakkatleridir, bunu da Übey b. Ka'b, İbn Ebi Talha rivâyetinde İbn Abbâs, Ebû’l - Âliyye, Hasen, Katâde ve Dahhâk, demişlerdir.

Dördüncüsü: Hadlerdir, bunu da İkrime, İbn Abbâs’tan rivayet etmiştir.

Beşincisi: Kabir azabıdır, bunu da Bera, demiştir.

Altıncısı: öldürülme ve kıtlıktır, bunu da Mücâhid, demiştir.

"En büyük azaptan önce": En büyük azap gelmeden önce demektir.

Bunda da iki görüş vardır:

Birincisi: O, kıyamet gününün azabıdır, bunu da İbn Mes’ûd, demiştir.

İkincisi: O, Bedir savaşında öldürülmedir, bunu da Mukâtil, demiştir.

"Belki onlar dönerler": Ebû’l - Âliyye: Belki Tevbe ederler, demiştir.

İbn Mes’ûd da: Belki kalanlar Tevbe ederler, demiştir.

Mukâtil de: Küfürden imana dönmeleri için, demiştir.