24

İkiniz, her azılı, inatçı kâfiri cehenneme atın.

O zaman Allahü teâlâ şöyle der:

"İkiniz cehenneme atın":

Hitabın manasında da üç görüş vardır:

Birincisi: O tesniye lâfzı ile teke hitaptır,

Ferrâ’ şöyle demiştir: Araplar teke de çoğula da tesniye ile hitap ederler, bir adama: Veylek irhalaha vezcüraha (ne duruyorsunuz, ikiniz hayvanı yükleyin ve sürün) derler. Ben bunu Araplardan işittim.

Biri bana şahit için şöyle bir beyit getirdi:

Arkadaşıma: İkiniz beni eğlemeyin, dedim,

Otun köklerini çekerek. Yavşanotundan dal kopar (yeter).

Ebû Servan da şunu örnek getirmiştir:

Ey Affan’ın oğlu, eğer beni ikiniz kovarsanız, çeker giderim.

Eğer beni bırakırsanız, kale gibi namusumu korurum.

Görüldüğü gibi bizim konumuz da bunlardandır. Çünkü bir adamın deve ve koyunlarında en az arkadaşı ikidir, yol arkadaşı da en az böyledir. Böylece o iki arkadaşına göre söz etmiştir. Baksanıza, bu, şiirde çok görülür: Ey iki arkadaşım, ey iki dostum gibi sözler söylenir, İmruulkays de şöyle demiştir:

İki arkadaşım, Ümmü Cündeb'e uğrayalım,

Orada işkence çeken gönül arzularımızı yerine getirelim.

Sonra şöyle demiştir:

Görmedin mi, ben her gece geldiğimde onda.

Koku sürünmese de koku duyarım.

Böylece sözünün başı iki ise de sonradan tek arkadaşa dönmüştür. Mukâtil de bu görüştedir ve:

"İkiniz cehenneme atın” sözünün tek bir hazine (hazin; yerine koyan) hitap olduğunu söylemiştir.

İkincisi: O, tekit için tesniye yapılmış bir fiildir, sanki

"ikiniz atın” sözü: At at sözünün yerine geçmiştir. "Kıfa nebki” (ikiniz durun, ağlayalım) sözü de böyledir ki: Dur dur demektir. İki fiilin yerine geçince, tesniye edilmiştir. Bunu da Müberrid, demiştir.

Üçüncüsü: O, iki meleğe yani sürücü ile şahide hitaptır, bu da Zeccâc’ın tercihidir.

"Keffar” kalıbı ise kafirden daha mübalağalıdır (kart kâfir) demektir.

"Anîd"i de Hûd: 59’da tefsir etmiş bulunuyoruz.