30

Ogunde ki, cehenneme:

"Doldun mu?” deriz. O da: "Fazlası var mı?” der.

"Yevme nekulu licchenneme": İbn Kesir, Ebû Amr, İbn Âmir, Hamze ve Kisâi, meftuh nun ve mazmum kaf ile

"yevme nekulu” okumuşlardır. Nâfi, Ebû Bekir, Mufaddal da Âsım rivâyetinde, meftuh ye ve mazmum kaf ile

"yevme yekulu” okumuşlardır. Übey b. Ka'b, Hasen, Abdülvaris de Ebû Amr’dan rivayet ederek, mazmum ye, meftuh kaf ve elifle

"yevme yukalu” okumuşlardır.

Zeccâc da şöyle demiştir: Yevme’nin mensup oluşu iki mülahaza iledir:

Birincisi: Şu manaya göredir: Mayübeddeliil kavili ledeyye fizalikel yevmi.

İkincisi: Şu manaya göredir: Ve enzirhüm yevme nekulu licehenneme.

Onun dolu olup olmadığını bildiği halde ona bu soruyu sormanın faydası; oraya giren için haşlamadır, kötülüğünü artırmadır ve

"yemin olsun, cehennemi mutlaka dolduracağım” (A'raf: 18) sözünü yerine getirmedir.

"Fazlası var mı?": Bunda da dilcilerin iki görüşü vardır:

Birincisi: O bunu dolduktan sonra der,

Mana da şöyle olur: Bende dolmadık yer kaldı mı? Gerçekten doldum.

İkincisi: O, Allahü teâlâ’ya isyan edenlere öfkesinden der. Allah ona ayrım ve hitap etme gücü verir, nitekim karıncaya da:

"Yuvalarınıza girin” (Neml: 18) dedirtmiş ve mahlukata da O’nu tesbih etme gücü vermişti.