37

(Görevini) tastamam yapan İbrahim’in (sahifelerindekinden) de.

"Ellezi vefa": Said b. Cübeyr, Ebû İmran el - Cevni ve İbn Semeyfa’, şeddesiz fe ile "vefa” okumuşlardır.

Zeccâc da şöyle demiştir: "Veffa” kalıbı "vefa” kalıbından daha abartılıdır, zira onun (İbrahim'in) imtihan edildiği şey, en ağır imtihanlardandı.

"Onun tastamam yaptığı” şey hakkında da müfessirlerin on görüşü vardır:

Birincisi: O günlük işini gündüzün başında dört rekat namazla tamamladı. Bunu da Ebû Umame, Resûlüllah sallallahu aleyhi ve sellem’den rivayet etmiştir.

İkincisi: O dediği bazı kelimeleri (duaları) tamamladı. Sehl b. Muaz b. Enes el - Cüheni, babasından, o da Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’den şöyle dediğini rivayet etmiştir: Size Allahü teâlâ’nın İbrahim’e niçin vefalı dost, dediğini haber vereyim mi? O her sabah ve akşam şöyle dua derdi:  

"Fe sübhanallahi hine tümsune ve hine tusbihune...” (Rum: 17) âyeti sonuna kadar okudu. 3

3 - İmam Ahmed, Müsned. 3/339.

Üçüncüsü: O oğlu ile ilgili emir işini tastamam yaptı. Bunu da el - Avfi, İbn Abbâs’tan rivayet etmiş; el - Kurazi de böyle demiştir.

Dördüncüsü: Rabbinin İslâm şeriati ile ilgili bütün emirlerini yerine getirdi. Bu manayı İkrime, İbn Abbâs’tan rivayet etmiştir.

Beşincisi: O risaleti tebliğ etme emrini yerine getirdi, yine bu da İbn Abbâs’tan rivayet edilmiştir.

Altıncısı: O kendine emredileni yaptı, bunu da Hasen, Said b. Cübevr ve Katâde, demişlerdir.

Mücâhid de: Kendine farz kılınanı yerine getirdi, demiştir.

Yedincisi: O

"kimse kimsenin günah yükünü taşımaz...” âyetlerinin tebliğini tam yaptı. Bu da İkrime, Mücâhid ve Nehaî’den rivayet edilmiştir.

Sekizincisi: Hac ibadetlerini tastamam yerine getirmiştir. Bunu da Dahhâk, demiştir.

Dokuzuncusu: O kimseden hiçbir şey istememeye söz verdi; ateşe atılınca, Cebrâil ona:

"Bir ihtiyacın var mı?” dedi. O da: Sana yoktur, dedi. Böylece sözünü tuttu. Bunu da İbn Saib, zikretmiştir.

Onuncusu: O emaneti eda etti, bunu da Süfyan b. Uyeyne, demiştir.