17

Allah sizi yerden bitirmekle bitirdi.

"Allah sizi yerden bitirdi": Yani yaratılmanızın başı yerdendir, demektir ki, o da Âdem’dir,

"bitirmekle (nebata): Halil şöyle demiştir: Manası: Fenehetliimnebaıa (bitmekle bittiniz).

Zeccâc da şöyle demiştir: "Nebaten” manaya göredir, çünkü enbeteküm’ün manası: Cealekiinı lenbiitune nebata (sizi bitmekle bitirdi) demektir.

İbn Kuteybe de: Burada mastarların babı değişmiştir, demiştir; çünkü o nebete’den gelmiştir (enbete’den gelmeli idi. Mütercim).

"Ve tebettel ileyhi tebtila” (Müzzemmil: 8) de öyledir, o da

"bettele” fiilinden gelmiştir (tebettcle’den gelmeli idi. Mütercim). Şair de şöyle demiştir:

İşin hayırlısı önceden planladığındır;

Yoksa arkasına düşüp kovaladığın değildir.

Burada da itteba’tü babından getirmiştir (aslında tetebbuan demeli idi. Mütercim).

Bir başkası da şöyle demiştir:

Eğer isterseniz yeniden başlarız.

Mastarlar fiillerine uymayarak da gelir, çünkü fiillerin bablan değişse de manası birdir.