19"Ey Adem, sen zevcenle birlikte, cennette yerleş. İkiniz de dilediğiniz yerden yiyin, ancak şu ağaca yaklaşmayın, sonra zalimlerden olursunuz". Bil ki bu âyet birkaç meseleyi ihtiva etmektedir: a) Ayetteki, "yerleş" ifadesi, kendisinde bir meşakkat bulunmadığı için, ya taabbüdî (ibadet için olan), ya mübahlık manasında, ya da mutlak olan bir emirdir. Binaenaleyh bu emre, herhangi bir mükellefiyet bağlı olmaz. b) Hazret-i Adem'in zevcesi Hazret-i Havva'dır. Hak teâlâ'nın Hazret-i Havva'yı nasıl yarattığını anlatmamız gerekir. c) Bu cennet, ya huld (ebedilik) cennetidir, ya gök cennetlerinden biri, ya da yer cennetlerinden (bahçelerinden) biridir. d) Ayetteki, "yiyin" emri mükelleflik değil mübahlık ifade eden bir emirdir. e) Ayetteki, "yaklaşmayın" buyruğu ya tenzihi (mekruhluğu), ya da tahrimi (haramlığı) gösteren bir nehiydir. f) Ayetteki, "şu ağaç" ifadesi ile, ya belli bir ağaç kastedilmiştir, ya da bir ağaç çeşidi kastedilmiştir. g) O ağaç, hangi ağaçtır? h) Ağaçtan yeme, ya küçük günahtır, ya büyük günahtır. i) Ayetteki, "Sonra zalimlerden olursunuz, ifadesi ile ne kastedilmiştir? O ağaca yaklaşma sebebi ile zalim olanın, "Haberiniz olsun ki Allah'ın laneti zalimlerin tepesindedir" (Hûd, 18) âyetinin hükmüne girip girmiyeceği meselesi... k) Bu hadise Hazret-i Adem (aleyhisselâm) peygamber olmazdan önce mi, sonra mı vuku bulmuştur. İşte bu on meselenin izahı ve ayrıntıları, Bakara suresinde geçmişti. Onun için, bunları tekrar etmiyoruz. Bu âyette açıklamamız gereken, diğer bir husus şudur: Allahü teâlâ Bakara suresinde vâv ile (......); burada ise, fâ harfi ile (......) buyurmuştur. Bunun sebep ve hikmeti nedir? Buna şu şekilde cevap veririz: Vâv, mutlak cem'i (beraberliği) ifade eder; fâ ise ta'kibiyye (birbiri peşine oluş) bakımından beraberliği ifade eder. Binaenaleyh "fâ"dan anlaşılan, "vâv"dan anlaşılan (cinsin) hükmüne giren bir türdür. Cins ile tür arasında bir tezad yoktur. Binaenaleyh Cenâb-ı Hak, Bakara suresinde cinsi, bu âyette ise türü zikretmiştir. |
﴾ 19 ﴿