33

"Ey iman edenler, Allah'a İtaat edin, Peygamber'e itaat edin; amellerinizi boşa çıkarmayın...".

Ayetteki atıf, yani, "Peygambere itaat edin" ifadesinin öncekine atfedilmesi, müsebbebin sebebine atfedilmesi kabilinden olup, Arapça'da (bu manada), "Otur, rahat et; kalk ve yürü.." denilir. Çünkü, Allah'a itaat, Resule itaata götürür. Bu, ilimden sonra amelin bulunacağına bir işarettir. Buna göre Cenâb-ı Hak sanki, "Ey iman edenler, hakkı anlayıp, tanıdınız; öyleyse, hayır işleyin" demek istemiştir.

Ayetteki, "amellerinizi boşa çıkarmayın" hitabına gelince, bu hususta şu izahlar yapılabilir:

1) Üzerinde olduğunuz şeye devam edin, onu sürdürün. Müşrik olmayın; şayet olursanız, amelleriniz boşa çıkar.. Nitekim Cenâb-ı Hak bu hususta, (Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)'e hitaben), "Şayet şirk koşarsan, muhakkak ki amelin boşa gider" (Zümer, 65) buyurmuştur.

2) Ehl-i kitabın, Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)'i yalanlamaları ve ona isyan etmeleri yüzünden amellerini ibtal edip boşa çıkarması gibi, "Ey iman edenler, sizler de Resûle taatı bırakmanız yüzünden, amellerinizi boşa çıkarmayın.." Bu manayı, "Ey iman edenler, seslerinizi yükseltmeyin.. Sonra, siz farkına varmadan amelleriniz boşa çıkar" (Hucurat, 2) ayeti de teyid eder.

3) Bu, "Basa kakarak ve eziyyet ederek, yaptığınız iyilikleri boşa çıkarmayın" demek olup, bu tıpkı "Müslüman olmalarını senin başına kakarlar. De ki, "Müslüman oluşumu benim başıma kakmayın.." (Hucurat, 17) ayeti gibidir. Bu böyledir, zira, yaptığı taatı, Resulün başına kakan kimse adeta, "Bunu, ben, senin gönlünü almak için yaptım. Şayet, sen bundan hoşnut olmasaydın, ben bunu yapmazdım" demiş gibi olur ki bu, ihlâsa aykırı bir tutumdur. Halbuki, Allah ancak, hâlis (her türlü şaibeden arınmış) amelleri kabul eder..