16"Onlar, yeminlerini bir kalkan edindiler ve Allah yolundan men ettiler. İşte onların hakkı, hor ve hakir kılıcı bir azâbtır". Bu ayetle ilgili iki mesele vardır: Hasan el-Basrî, hemzenin kesresi ile, "İmanlarınızı" şeklinde okumuştur. İbn Cinnî, "Bu, muzafın hazfi ile böyledir. Takdiri ise, "imanlarınızı İzhar etmelerini..." şeklindedir dedi. Yani, "Zahiri imanlarını, nifaklarının ve müslûmanlara yaptıkları hilelerin ortaya çıkmaması için; veya, müslümanların kendilerini öldürmelerini önlemek için, bir kalkan edindiler. Ama, öldürülmekten emin olunca, kalblerine şüpheler atmak ve İslâm'ın durumunu çirkin göstermek suretiyle, insanları İslâm'dan alıkoymak ve men etmekle meşgul oldular" demektir" şeklindedir. "İşte onların hakkı, hor ve hakir kılıcı bir azâbtır" cümlesi, ahiret azabını anlatmaktadır. Eğer, geçen ayetteki, "çetin bir azâb" sıfatını, kabir azabına hamledersek, bir tekrarın söz konusu olmaması için, buradaki "hor ve hakir kılıcı azâb" sıfatını, ahiret azabına hamlederiz. Her iki azâbtan maksadın da, ahiret azabı olduğunu söyleyenler vardır. Bu Cenâb-ı Hakk'ın, "inkâr edip de, insanları Allah'ın yolundan alıkoyanların azabım, arttırdıkça arttırdık..." (Nahl, 88) ayetinde olduğu gibidir. |
﴾ 16 ﴿