10"İşte o gün, kafirlerin aleyhine pek çetin bir gündür, kolay değildir". Bu ayetle ilgili birkaç mesele var: Ayetteki, 'işte bu" ifadesi, o sûra üflendiği güne bir işarettir ve takdiri, "İşte sûra üfleneceği o gün, çok çetin or gündür" şeklinde olur. Ayetteki (......) kelimesiyle ilgili olarak da şu izahlar yapılabilir: a) Bu kelime, ayetteki (......)'nin bir tefsiridir. Çünkü (......)'nin, hem "nahr'" hem de nahva muzaf olan o güne (üfleniş gününe) işaret olması muhtemeldir. Buna göre Hak teâlâ sanki, "İşte o, yani sûra üfleneceği gün, çetin bir gündür" demiştir. Bu izaha göre, (......) kelimesi, nasb mahallinde olmuş olur. b) (......) kelimesi (......)'den bedel olup, ref mahallinde olabilir. Bu durumda yevmun asîr", bunun haberi olur ve sanki, "üfleme günü, zor bir gündür" denilmiştir. Yapılan bu izaha göre, (......) kelimesi, (......)'den bedel olduğu için, ref mahallinde olur. Fakat "yevm" kelimesi, mebnî olan (......) edatına muzaf olduğu için, feth üzere mebnî kılınmıştır. c) Ayetin takdiri, "O gün bu nahr (üfleyiş), çetin bir günde yapılmış bir natırdır" sakindedir. Bu takdire göre, (......) kelimesinin amili, "nahr" olur. Bu gün kafirler için zor ve çetin bir gündür. Çünkü onlar, hesapları hususunda endişelidirler. Kitapları kendilerine sollarından verilmiştir, yüzleri siyah, gözleri masmavi olarak haşrolunacaktır. Bütün uzuvları, aleyhlerine şahidlik edecektir. Dolayısıyla onlar bütün şahidler-insanlar huzurunda, rezil-kepaze olacaklar. Mü'minler için ise o gûn, kolay bir gündür. Çünkü onların hesapları hakkında ileri geri konuşulmaz; yüzleri beyaz, tartıları (sevapları) ağır olarak haşrolunurlar. Allahü teâlâ'nın bu günü "çetin" diye niteleyişi şu sebepten ötürü de olabilir: Çünkü bu gün aslında, bir hadiste de yer aldığı gibi, peygamberlerin feryad edeceği, çocukların saçlarının ağaracağı, mü'min ve kafir, herkese çetin gelen bir gündür. Fakat o günde kafirlerin zorluğu daha fazla olacaktır. Binaenaleyh buradaki birinci görüşe göre, (......) kelimesi üzerinde vakf yapılması uygun ve güzel olmaz. Çünkü o zaman mana, "Bu gün kafirler için çetindir, kolay değildir" şeklinde olur. İkinci görüşe göre ise, bu kelime üzerinde vakfetmek uygun ve güzel olur. Çünkü o zaman mana, "O gün aslında herkes için çetindir. Ama kafir için, o günde, daha fazla bir çetinlik vardır. O da, "(O gün ona), kolay değildir" ifadesinin anlattığı şeydir. Buna göre eğer, (çetin-zor) kelimesinden anlaşıldığı halde, ayrıca bir de, "kolay değil" denilmesinin ne faydası ne gereği var?" denilirse, buna şöyle cevap verilir: Birinci görüşe (manaya) göre, bu tekrar, te'kid içindir. Nitekim sen (meselâ), "Ben seni seviyorum, sana buğzetmiyorum. Senin dostunum, düşmanın değil" dersin. İkinci görüşe (manaya) göre ise, "çetin (zor)" kelimesi, hem mü'minleri, hem kafirleri içine alan genel (esas) zorluğu ifade eder; "kolay değil" kelimesi ise, o günde fazladan olarak kafirler için olan zorluğu ifade eder. Çünkü zorluk, bazan az ve hafif olur, bazan da çok ve fazla olur. Binâenaleyh Cenâb-ı Hak böylece, genel olarak zorluğun herkes için olduğunu, ama çok ve ileri derecede zorluğun kafirler için olduğunu bildirmiştir. Ibn Abbas (radıyallahü anh) şöyle demiştir: "Allahü teâlâ, o günün, kafirlere kolay olmadığını söyleyince, o gün mü'minler için kolay olmuş olur." "Hrtab"ın delil olduğunu söyleyen bazı kimseler, "Eğer kitab delili hüccet olmamış olsaydı, İbn Abbas (radıyallahü anh), o günün kafirler için kolay olmayışından, mü'minler için kolay olacağı manasını çıkarmazdı" demişlerdir. |
﴾ 10 ﴿