21"Şüphesiz ki cehennem bir pusudur". Bu ayetle ilgili olarak şöyle birkaç mesele var: Ibn Ya'mev, kıyametin kopmasını bir sebebe bağlamak maksadıyla, baştaki edatı, hemzenin fethasıyla (......) şeklinde okumuştur. Bunun takdiri, yani, "Cehennemin azgınları pusuda beklemesi sebebiyle..." şeklinde olur. Buna göre sanki, "Bu cezanın yerine getrilmesi için böyle olacak" denilmektedir. Cehenne, "mirsad" idi, yani Allah'ın ilminde böyledir. Burada, "kane" fiilini, manasına geldiği de söylenmistir. Bu iki görüşü Kaffal (r.h) nakletmiştir. Burada Kâdî'nin ileri sürdüğü bir üçüncü görüş daha vardır:"Mirsâd"ı, "gözetleyen" manasına alırsak, bu, cehennemin tâ ezelden beri, onların gelmesini gözlediğini ve onların gelmesini içten içe arzuladığını ifâde eder. "Mirsâd"ın kelime olarak hangi yapıda olduğu hususunda şu iki görüş ileri sürülmüştür: a) Mirsâd, içine girilip gözetleme yapılan yerdir. Bu tıpkı, atların saklandığı yere, "mıdmâr"; içine girilip-yol edinilen yere, "minhâc" denilmesi gibidir. Bu izaha göre, mirsadla ilgili şu iki izah yapılabilir: 1) Cehennem bekçileri (bir gözetleme yeri olarak) cehennemde onları gözlerler. 2) Mü'minlerin geçişleri ve uğrakları da cehennem üzerinden olacaktır. Çünkü Hak teâlâ, "Herkes oradan geçecektir" (Meryem, 71) buyurmuştur. Böylece, cennet bekçileri, mü'minleri, cehennem üzerinde karşılarlar ve onları orada (cehennem üzerinde) beklerler. b) Mirsad, "rasad" (gözetleme) masdarından, mif'ât vezninde bir kelimedir. Bu kalıb, gözetleme işinin çok yapıldığını ifade eder. Çünkü mif'âl, tıpkı mi'târ, mi'mâr, mit'ân gibi, ism-i failin mübalağa sigalarındandır. Denilmiştir ki cehennem Allah'ın düşmanlarını gözler ve onlara çok çetin davranacaktır. Bu tıpkı, "Neredeyse o, öfkesinden çatlayacak" (Mülk, 8) ayetinde anlatıldığı gibidir. Yine cehennemin bütün kafir ve münafıkları beklediği söylenmiştir. Birinci görüştekiler, doğrulukları hususunda, "Şüphesiz Rabbin, bir (mirsaddadır) gözetlemededir" (Fecr, 14) ayetini delil getirerek şöyle demişlerdir: "Eğer bu ayetteki mirsad, isim değil de sıfat olsaydı, bu ayette, (......) denilmesi gerekirdi." Ayet, cehennemin, yaratılmış olduğuna delalet eder. Çünkü ayetteki, "cehennem bir mirsad idi"ifadesi, "hazırlanmış" demek olur. Cehennem böyle olunca, cennet de böyle yaratılmış olur. Çünkü (bu açıdan) aralarında bir fark olduğunu söyleyen yoktur. İkincisi: Cenâb-ı Hakk'ın şu ayetinin anlattığı husustur: |
﴾ 21 ﴿