22

"Azgınların dönüp dolaşıp girecekleri bir yerdir".

Bu hususta şu iki izah yapılabilir:

1) Biz, o cehennemin sadece kafirleri gözetleme yeri olduğunu söylersek, ifadesi, kendinden önceki ayetle ilgili olmuş olur ve takdiri mana da, "Şüphesiz ki cehennem, azgınlar için gözetleme yeridir" şeklinde olur; (......) kelimesi de, (......) kelimesinden bedel olur. Yok, eğer biz, cehennemin mutlak anlamda gözetleme yeri olduğunu söylersek, "Şüphesiz ki cehennem bir pusudur..." ayetinde söz tamamlanmış olur, "Azgınların dönüp dolaşıp girecekleri bir yerdir..." cümlesi de yeni başlayan bir cümle olmuş olur. Buna göre adeta, "Cehennem, herkes için bir gözetleme yeridir. Ama, tağî ve azgınlar için ise, hususi bir varış yeridir.." denilmek istenmiştir. Binâenaleyh, birinci görüşü benimseyenler, (......) kelimesi üzerinde vakıf yapmazlar. İkinci görüşü benimseyenler ise, burada vakıf yaparlar. Bu görüşte olanlar, (......) kelimesi ile kastedilen mananın, "Kim Rabbine karşı tekebbür eder, O'na muhalefet ve muarazada aşırı giderse, işte azgın budur..." derler. Ayetteki (......) kelimesinin manası, "varacakları, karar kılacakları yer..." şeklindedir.

Devirler Boyu Kalacaklar

Üçüncüsü: Cenâb-ı Hakk'ın,