39

"İşte bu hak olan o gündür. O halde dileyen, Rabbine bir dönüş ve gidiş yolu edinsin".

Hak Kelimesinin Manası

Ayetin başındaki işte bu ifadeyi, daha önce geçen hususa bir işarettir. Bu "gün"ün, "hak" sıfatı ile nitelenmesi hususunda şu izahlar yapılabilir:

1) O günde her türlü hak, tahakkuk eder ve her türtü batıl yerle bir olur. Binâenaleyh bugün, bu manada kâmil (tam) bir gün olduğu için, mahza "hak" olarak nitelenmiştir. Bu tıpkı, kendisinde çokça hayırlar bulunduğu için bir kimse için, "Falanca baştan aşağıya hayırdır" denilmesi gibidir. Ayetteki, "işte bu gerçek olan o gündür" ifadesi, o günün hak, onun dışındaki günlerin batıl olduğunu ifade eder. Çünkü dünya günlerinin batıl olanları, hak olanlarından daha çoktur.

2) Hak, var olan - evcud olan demektir. İşte bu manada, "Allah hakdır" denilmiştir ki bu da, "O, yok olması imkansız olan bir mevcuttur" demektir. Kıyamet günü haktır.

3) O gün, kendisi için "gün" denilebilecek bir gündür. Çünkü o günde sırlar çözülür, herşey ortaya çıkar. Fakat dünya günlerinde, herkesin halleri saklı, gizli ve meçhuldür.

Ayetteki, "O halde dileyen, Rabbine bir dönüş ve gidiş yolu edinsin" cümlesine gelince, Mu'tezile buna dayanarak, kulun (geçerli) bir iradesi bulunduğunu söylemiştir. Ehl-i sünnet alimlerimiz de, Ibn Abbas (radıyallahü anh)'ın bu ayetin tefsiri hususunda şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "Allahü teâlâ'nın hakkında her dilediği kimseyi, o kimse Rabbisine bir dönüş yolu buluncaya kadar, onu ona sevkeder."

Yakın Gerçek

Cenâb-ı Hak daha sonra kafirleri iyice tehdid etmek için şöyle buyurmuştur: