26"Artık o gün, O'nun azabı gibi hiç kimse azab edemez ve O'nun vurduğu bağ gibi de hiç kimse bağ vuramaz". Bu ayetle ilgili olarak iki mesele var: Hemen hemen bütün kıraat imamları, buradaki fiilleri, ayne'l-fiilinin kesresi ile, “Yusiku” ve “Yuazzibu” şeklinde okumuşlardır. Mukâtil şöyle der: "Bunun manası, "İşte o gün, hiçbir mahluk, Allah'ın azab edişi gibi azab edemez ve O'nun bağ vuruşu gibi, bağ vuramaz" şeklindedir ki bu da, "Azab etme ve bağ vurmada, Allah'ın ulaştığı noktaya, mahlukattan hiç kimse ulaşamaz" demektir. Ebû Ubeyde, bu tefsirin zayıf olduğunu ileri sürerek şöyle der: "Çünkü kıyamet gününde Allah'tan başka azab eden yoktur. O halde daha nasıl, "Hiç kimse, Allah'ın azabı gibi, azab edemez" denilebilir. Bu itiraza şu bakımlardan cevap verilebilir: 1) Ayetin takdiri, "Dünyada iken hiç kimse, Allah'ın bu gün (ahirette) kafire yaptığı azab gibi azab edemez ve dünyada iken hiç kimse, Allah'ın bu gün, kafirin vurduğu bağ gibi bağ vuramaz" şeklinde olup, bu da, "şiddet ve kuvvet hususunda O'nun azabı ve bağ vuruşu gibi, hiçbir azab ve bağ vuruş olamaz" demektir. 2) Mana, "Kıyamet günü Allah'ın yapacağı azabı, hiç kimse üstlenemez, yani o gün emir O'nun emridir. Başkasının emri orada geçmez" şeklindedir. 3) Ebû Ali el-Farisî'nin görüşüne göre, kelamın takdiri, "Hiçbir zebani (azab meleği), kafirlerin çektiği azab gibi azabta bulunamaz" şeklindedir. Buna göre, ayetteki, "onun azabı" ifadesindeki "onun" zamiri, ayne'l-fiilin fethası ile, “Lâ yuazzebu” ve “Velâ yusiku” "Azab olunmaz - bağlanmaz" şeklinde okumuştur. Ebû Ubeyde bu kıraati tercih etmiştir. Ebû Amr'ın ömrünün sonlarına doğru bu kıraata döndüğü rivayet edilmiştir. Çünkü Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)'in, bu iki fiili, fethalı okuduğu rivayetini görmüştür, Bu durumda, fiillerin naib-i faili, "insan" olmuş olur. Ayette bahsi geçen "insan"ın, Ubeyy b. Halef kafiri olduğu söylenmiştir. Kisâî'nin; kıraatine göre şu iki tefsir yapılabilir: 1) Küfürde ve fesatta en ileri noktaya vardığı için, hiç kimse o insan gibi azablanmaz ve hiç kimseye buna vurulan zincir ve bukağılar vurulmaz. 2) "Hiçbir insan, kafirin azabı gibi azablanmaz." Bu manaya göre ayet, "Hiç kimse, başkasının yükünü (günahını) çekmez" (İsra, 17/15) ayeti gibi olmuş olur. Vahidî bu tefsir ve görüşün, en uygun izah olduğunu söylemiştir. “Azab” ve “Vesâk” Kelimeleri Hakkında Her iki kıraata göre de, ayette geçen "azab", ta'zîb (azab etme) manasına, "vesâk" da, tıpkı "atâ" kelimesinin, şairin şu beytindeki "i'tâ" (verme) manasına gelişi gibi, "îsâk" (bağlama) manasınadır. "Ölümü senden dönderdikten ve sana, bol bol otlayan yüz hayvan verdikten sonra nankörlük mü yapacaksın?!" |
﴾ 26 ﴿