11

"O helak olduğu zaman malı kendisine asla fayda vermez" ..

“Mâ” Hakkında

Bil ki ayetin başındaki "mâ", inkârı manada bir istifham olabileceği gibi, rıefiy (olumsuzluk) ifade etmek için de olabilir.

“Tereddâ” Kelimesi Hakkında

“Tereddâ” fiiliyle ilgili olarak da şu iki izah yapılır:

1) Bu kelime, "Dağdan yararlandı" manasındaki sözünden alınmış olabilir. Nitekim Hak teâlâ, "metüreddiye olan hayvanlar..." (Mâide, 5/3) yani "dağdan yuvarlanıp ölen hayvanlar..." buyurmuştur. Buna göre ayetin manası, "O kişi çukura, yani kabre veya cehennem çukuruna yuvarlandığında..." şeklinde olur. O halde ayetin takdiri: "Biz onu üsraya, yani en zora, yani cehenneme kolaylaştırdığımızda, o cehennem çukuruna yuvarlanır. Binâenaleyh cimrilik ettiği ve varislerine bıraktığı ve beraberinde ihtiyaç hissettiği ve muhtaç olduğu yere kendisinden hiçbirşey getiremediği malı ona nasıl fayda verir?" şeklindedir. Nitekim Hak teâlâ, "Andolsun ki sizler Bize, tâ başta sizi yarattığımız şekilde, fertler olarak, tek başınıza, size verdiğimiz nimetleri arkanızda bırakarak geleceksiniz." (En'âm, 6/94) ve "Biz onu dediğine malik kılarız ve o Bize tek başına gelir" (Meryem, 19/89) buyurmuştur. Böylece Cenâb-ı Hak, insana orada fayda verecek şeyin, dünyada yaptığı iyi amelleri ile, malından verdiği hayır ve hasenatı olduğunu; yoksa varislerine bıraktığı mallar olmadığını haber vermiştir.

2) Bu fiil, tefa'ul babından olup, asıl manası "helak olmak" olan, “Radâ” masdarındandır. Buna göre ayette bununla, kişinin ölümü kastedilmiş olur.