3"ve insan, "Buna ne oluyor?" dediği zaman...". Bu ayetle ilgili olarak birkaç mesele var: Bu, "Yeryüzüne ne oluyor da, böylesine şiddetle sarsılıp, içindekileri atıyor" demektir. Bu, ya içindeki hazineleri ve defineleri attığı zaman, birinci nefhada, yani sûra ilk üflenişte; yahut da içindeki ölüleri, dışarı çıkardığında ikzinci nefhada söylenen bir sözdür. Bu sözü kafirlerin söyleyeceği rivayet edilmiştir. Nitekim onlar, "Bizi uykumuzdan kim uyandırdı" (Yasin, 52) derlerken; mü'min kimse, "İşte bu Rahman'ın va'dettiği ve peygamberlerin doğru olarak haber verdikleri şeydir" (Yasin- 52) erler. Bu sözün, hem mü'minler, hem kafirler tarafından söylenecek bir siz olduğu da söylenmiştir. Yani alabildiğinenankör, sabırsız ve işi gücü gaflet ile cehalet olan zalim insan, "Bu yere de ne oluyor?" diyecektir. Bu bir soru değil, aksine kulakların hiç duymadığı, dillerin ifade edemeyeceği ilginç şeyler gördüğü için insanın hayretini ifade için söylediği bir sözdür. Bundan ötürü Hasan Basrî, bu sözün hem günahkar hem de kafir kimselerin birlikte söyleyecekleri bir söz olduğunu söylemiştir. Cenâb-ı Hak bu ifadeyi muhatab zamiri ile, "Sana ne oluyor?" şeklinde değil, gaib zamiriyle "Buna ne oluyor?" şeklinde getirmiştir. Çünkü kişi bu sözle kendi kendini kınamakta, pişmanlığını ifade etmektedir. Binâenaleyh o, "Ey nefsim, şu yere de ne oluyor ki böyle yapıyor" demek istemiştir ki bu da, "Ey nefsim bunun sebebi sensin. Çünkü sen günah işlemeseydin, yer böyle yapmazdı" demektir. İşte kafirler böyle derken, mü'minler de, "Bizden endişe ve tasayı gideren Rabbimize hamd olsun"(Fâtır, 34) derler. |
﴾ 3 ﴿