64

Ey Peygamber, sana da sana uyan mü’minlere de Allah yeter.

Burada tekrar yoktur, Çünkü bir önceki âyet-i kerimede: "Eğer seni aldatmak isterlerse muhakkak Allah sana yeter" diye buyurulmuştur. Bu âyet-i kerimede ise, özel olarak Allah'ın yettiği sözkonusu edilmektedir.

"Ey Peygamber sana da... Allah yeter" âyetinde genellik kastedilmiştir. Her halükârda Allah sana yeter, demektir.

İbn Abbâs der ki: Bu âyet-i kerîme Ömer (radıyallahü anh)'ın müslüman olması hakkında inmiştir. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) ile birlikte otuzüç erkek ve altı kadın İslama girmişti. Ömer (radıyallahü anh) müslürnan olmakla kırk kişi oldular, Âyet-i kerîme Mekke'de inmiştir, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)'ın emriyle Medine'de İnmiş bir sûrede yazılmıştır. Bu rivâyeti el-Kuşeyrî zikretmektedir.

Derim ki: İbn Abbâs'ın, Ömer (radıyallahü anh)'ın müslüman oluşu ife ilgili olarak söyledikleri ile Sîrette nakledilenler arasında fark vardır. Abdullah b. Mes'ûd'dan şöyle dediği nakledilmektedir. Ömer müslüman oluncaya kadar Kâ'be'nin yakınında namaz kılamıyorduk: Ömer İslâm'a girince, o da onunla birlikte biz de Kâ'be'nin yakınında namaz kılıncaya kadar, Kureyşle çarpışıp durdu. Ömer'in İslâm'a girişi ise, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)'ın ashâbından bir grubun Habeşistan'a hicret etmek üzere Mekke'den çıkışından sonra olmuştur. İbn İshâk der ki: Müslümanlar arasından Habeşistan'a hicret edip oraya ulaşanların toplam sayısı -küçük yaşta beraberlerinde aldıkları ve orada doğan çocukları müstesna- seksenüç erkek idiler. -Ammar b. Yasir onlardan sayılırsa bu rakamı bulurlar. Çünkü onun Habeşistan'a hicret edenler arasında olup olmadığı hususunda onun (İbn İshak'ın) şüphesi vardır.

el-Kelbî de der ki: Âyet-i kerîme Bedir gazvesinde Savaştan önce el-Beyda denilen yerde inmiştir.

Yüce Allah'ın:

"Sana da sana uyan mü’minlere de" âyeti ile ilgili olarak şöyle denilmiştir: Yani, Allah sana yeter. Ve aynı zamanda Muhacirlerle Ensar sana yeter. Bir diğer görüşe göre mana şudur: Allah hem sana yeter, hem de sana uyanlara yeter. Bu açıklamayı da eş-Şâbî ve İbn Zeyd yapmıştır. Birinci açıklama el-Hasen'den nakledilmiştir, en-Nehhâs ve başkaları da bunu tercih etmişlerdir. Buna göre "...onlar." Birinci görüşe göre yüce Allah'ın ismine atfedilerek ref’ mahallindedir. Yani, Allah ve sana uyan mü’minler sana yeter demektir.

İkinci görüşe göre ise takdir vardır. (Yani, O sana uyanlara da yeter, anlamına gelecek şekilde "yeter", kelimesini karşılayan bir takdire gidilir), Hazret-i Peygamber'in şu ifadesi de buna benzemektedir: "Ona karşı Allah bana yeter ve Kayleoğullarına da (Allah yeter)."

Şöyle de denilmiştir: Âyetin: "Sana uyan mü’minlere" gelince Allah onlara yeter şeklinde de olabilir. Bu durumda "Allah onlara yeter" anlamındaki haber takdir edilir. Diğer taraftan Vin nasb mahallinde ve: "Allah sana da yeter, sana uyanlara da yeter" anlamında olması da mümkündür.