62

Memurlarına dedi ki: "Bedellerini yüklerinin İçine koyuverin. Belki ailelerine dönünce, bunun farkına varırlar da yine geri dönerler."

Yüce Allah'ın:

"Memurlarına dedi ki" âyetindeki;

"memurlarına" lâfzını Medineliler, Ebû Amr ve Âsım: şeklinde okumuşlardır. Ebû Hatim, en-Nehhâs ve diğerlerinin tercih ettiği kıraat şekli de budur. Ancak diğer Kûfeliler ise bunu; şeklinde okumuşlardır ki Ebû Ubeyd'in tercih ettiği kıraat budur. Ebû Ubeyd der ki: Bu kelime Abdullah (b. Mes'ûd)un Mushaf'ında da böyledir.

es-Sa'lebî der ki: Bunların İkisi de güzel iki ayrı söyleyiştir, tıpkı (çocuk anlamındaki) sabi kelimesinin çoğulunun; şekillerinde gelmesi gibi.

en-Nehhâs der ki: kıraati büyük çoğunluğun kıraatine muhaliftir. Çünkü büyük çoğunluğun kıraatinde elif de yoktur, "nûn" da yoktur. Üzerinde büyük bir ittifakın hasıl olduğu böyle bir kıraat, bu munkatı' senede dayanarak bırakılamaz. Aynı şekilde bu kelimenin; şeklinde çoğulunun yapılması, şeklindeki çoğuldan daha uygun görünmektedir. Çünkü Araplara göre; asgari sayı için kullanılır. Paraların tekrar yüklerin arasına az kimseler tarafından konulabilmesi de daha uygun görünmektedir. Zaten bu memurlar da onların yüklerini düzelten kimselerdi. İşte bundan dolayı onların paralarını yükleri arasına koyma imkânını bulabildiler.

Bu memurların hür kimseler olup ona yardımcılar olmaları da mümkündür. ise, onların (mealde olduğu gibi) aldıkları yiyeceklerin bedelleri de olabilir.

Bu bedellerin dirhem ve dinar türünden olduğu söylenmiştir.

İbn Abbâs der ki: Onların eşyalarından kasıt ayakkabılar, deriler ve yolcunun eşyaları idi ki bunlara "ralıl: yük" denilir. İbnu'l-Enbarî der ki: Kaba "rahP denildiği gibi, içinde kalınan çadır ve benzerlerine de "ralıl" denilebilir.

"Belki bunun farkına varırlar." Çünkü eşyaları yolda esenlikle yerlerine ulaşmayabilir. Şöyle de denilmiştir; Hazret-i Yûsuf'un böyle bir yola başvurması, bedellerini bulmaları halinde geri döneceklerini bilmesidir. Çünkü onlar bedelsiz yiyecek kabul etmezlerdi.

Yine şöyle denilmiştir: Bu bedeller ile tekrar yiyecek satın almak için geri dönsünler diye böyle yaptı.

Bir diğer açıklamaya göre Yûsuf (aleyhisselâm) babasından ve kardeşlerinden yiyeceklerin bedellerini almayı kendisi için çirkin görmüştü. Yine denildiğine göre; bu yolla onun faziletini görsünler ve tekrar ona dönmeyi arzulasınlar diye böyle yaptı.