112

Kim mü’min olduğu halde salih ameller işlerse o, zulme uğratılmaktan da korkmaz, eksiltilmesinden de.

"Kim mü’min olduğu halde salih ameller işlerse..." Çünkü imansız hiçbir amel kabul edilmez.

"Salih ameller" âyetindeki; "..den, dan" teb'îz (kısmîlik) bildirmek içindir. Salih amellerden bir bölüm İşlerse.., demektir. Bunun cins (tür) bildirmek için olduğu da söylenmiştir.

"O zulme uğratılmaktan" yaptığı itaatlerin sevabının eksiltilmesinden ve kötülüklerinde aleyhine bir fazlalıktan da

"korkmaz." Hakettiği mükâfatının

"eksiltilmesinden de" korkmaz.

"Korkmaz" âyetini İbn Kesîr, Mücâhid ve İbn Muhaysın "kim... İşlerse" âyetinin cevabı olmak üzere cezm ile; "Korkmasın" diye okumuştur. Diğerleri ise haber olarak merfu olmak üzere elif ile okumuşlardır. Yani; "O korkmaz" yahut; O korkmayacaktır" anlamındadır.

"Eksiltmek": Eksik vermek, kırmak demektir. Mesela;

Ben bunu hakkımdan düşürdüm, hakkım olduğu halde almadım" demektir. "Bu kişi buğdayın ağırlığını eksiltiyor (eksik tartıyor)" demektir, "Göbeği olmayan kadın" demektir.

el-Maverdî der ki: Bu kelime ile zulüm arasındaki fark şudur: Zulüm hakkın tamamını engellemektir, vermemektir. Bu ise onun bir bölümünü dahi vermemek demektir. Bir bakıma birbirlerinden ayrı olsalar bile, bu da bir zulümdür. el-Mütevekkü el-Leyst de şöyle demiştir:

"Şüphesiz ki zelillerle bayağı kimseler öyle bir topluluktur ki,

Onların dostları zulme uğrayan ve hakkı tamamen verilmeyen kimselerdir."

el-Cevherî dedi ki: Zulme uğramış adam, demektir. O ona zulmetti, hakkını eksik verdi" demektir.