77

Nihayet üzerlerine şiddetli bir azâb kapısı açtığımızda o zaman azâbın içinde şaşkın ve ümitsiz kalıverirler.

"Nihayet üzerlerine şiddetli bir azâb kapısı açtığımızda..." İkrime der ki: Bu cehennem kapılarından bir kapıdır. Onun üzerinde dörtyüzbin bekçi vardır. Hepsinin de yüzleri simsiyahtır, azı dişleri dışarı fırlamıştır, Rahmet kalplerinden sökülüp alınmıştır. O kapıya ulaşacakları vakit yüce Allah onların önünde o kapıyı açacaktır.

İbn Abbâs der ki; Kasıt onların Bedir günü kılıçla öldürülmeleridir.

Mücahid der ki: Burada kasıt açlıklarından -az önce geçtiği üzere- ilhizi yiyecek hale gelinceye kadar başlarına gelen kıtlık musibetidir. Kastın Mekke'nin fethi olduğu da söylenmiştir.

"O zaman azâbın içinde şaşkın ve ümitsiz kalıverirler." Kurtuluştan, herhangi bir hayır elde etmekten yana ümidini kesmiş kimse gibi ne yapacaklarım bilemeyen şaşkınlar ve ümitsiz kimseler haline geliverirler. Bu lâfza dair açıklamalar daha önce el-En'âm Sûresi'nde (6/44. âyetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.