43

Daha önce Allah'tan başka taptığı şeyler ona manî olmuştu. Çünkü o kâfir bir kavimden idi.

"Daha önce Allah'tan başka taptığı şeyler ona mani olmuştu" âyetinde anlam tamam olmaktadır ve burada vakıf güzeldir. Yani tapındığı güneş ve ay onu Allah'a ibadet etmekten alıkoymuştu. Buna göre burada; "Şeyler ref mahallindedir.

en-Nehhâs dedi ki: Âyetin anlamı şöyledir: Onun Allah'tan başkalarına ibadet etmesi, bizim onun müslüman olacağına dair bildiğimizi bilmesini engelledi. Buradaki ın nasb mahallinde olması da mümkündür. O vakit ifadenin takdiri şöyle olur: Süleyman onu Allah'tan başka ibadet ettiği şeylerden alıkoydu. Yani onun Allah'tan başka varlıklara ibadet etmesine engel teşkil etti.

Anlamın şöyle olması da mümkündür: Allah onu alıkoydu. Yani; "Allah onu kendisinden başkasına ibadet etmekten alıkoydu" demek olup, burada "...den" hazfedilip, fiil, harî-i cersiz olarak teaddi etmiş oldu. Bunun bir benzeri de Allah'ın:

"Mûsa... kavminden yetmiş adam seçti." (el-A'raf, 7/153) Bu da: "...kavmi arasından..." demektir. Sîbeveyh şu beyiti nakletmektedir:

"Abdullah (b. Darim kabilesin)den naklen bana havanın haberi verildi ki,

Onların kaleleri artık şerefli olmuş, asil şahsiyetleri de bayağılaşmış."

Burada ona göre anlam; "Abdullah (b. Darim) kabilesi(nden) bana haber verildi" şeklindedir.

"Çünkü o kâfir bir kavimden idî." Saîd b. Cübeyr buradaki;

"Çünkü o" lâfzının hemzesini üstün olarak okumuştur. Burada nasb mahallinde; anlamındadır. Bununla birlikte; "Şeylerden" bedel olması da mümkündür. Eğer bu "mani olma"run faili ise ref mahallindedir. Esreli okuyuş ise İstİ'nâf (başlangıç) kabul edilmesine göredir.