21

Bunun üzerine korku ile etrafı gözeterek o şehirden çıkıp: "Rabbim, beni zâlimler topluluğundan kurtar" dedi.

"Derken şehrin uzak tarafından bir adam seyirterek geldi" âyeti ile ilgili olarak tefsir âlimlerinin çoğunluğu şöyle demişlerdir: Bu kişi Fir'avun hanedanından îman eden şahıs olan Hazkiyel b. Saburâ'dır. Fir'avun'un amcasının oğlu idi, Bunu es-Sa'lebî zikretmiştir.

Bu kişinin adının Talut olduğu da söylenmiştir. Bunu da es-Süheyıî zikretmektedir.

el-Mehdevî, Katade'den naklen adının Şem'un olup Fir'avun hanedanından îman eden kişi olduğunu nakletmektedir, Şem'ân adında olduğu da söylenmiştir. Darakutnî dedi ki: Şem'ân diye Fir'avun hanedanından îman eden kişiden başkasının ismi bilinmemektedir Darakutnî bu açıklamaları el-Mu'telifve'l-MuhtelifadU eserinde zikretmektedir. (İbn Hacer, Fethu'l-Bârt, VI, 428 Rivâyete göre Fir'avun, Mûsa'nın öldürülmesini emredince bu adam elini çabuk tutarak haberi Mûsa'ya ulaştırmış ve: "Dedi ki: Ey Mûsa İleri gelenler seni öldürmek için hakkında danışıyorlar." Dün öldürmüş olduğun Kıptî'ye karşılık olarak, seni öldürmeyi görüşüyorlar, demişti. "Danışıyorlar"ın biri diğerine emrediyor anlamında olduğu da söylenmiştir. el-Ezherî dedi ki: "Biri diğerine emretti" demektir. Bunun benzeri yüce Allah'ın: "Aranızda maruf ile danışın (el-Ezherî'nin açıklamasına göre: Birbirinize marufu emredin)" (Talâk, 65/6) âyetidir.

en-Nemîr b. Tevkb de şöyle demektedir:

"Ben insanların yeni bir huy icad ettiklerini görüyorum,

Ve elbetteki herbir hadisede danışılır (ya da: kimi kimine emir verir)"

"Çık, git. Muhakkak ben sana öğüt verenlerdenim. Bunun üzerine korku ile etrafı gözeterek" takip edilip edilmediğine bakarak

"o şehirden çıkıp: Rabbim beni zâlimler topluluğundan kurtar, dedi."

Denildi ki: Cebbar (zorba) dilediği şekilde haksızca döven ve öldüren, akıbetlere bakmayan ve gelecek bir zarar ya da tehlikeyi en güzel yol hangisi ise onunla Savayan kimse demektir. Yüce Allah'ın emrine karşı alçak gönüllülük göstermeyip büyüklenen kimse olduğu da söylenmiştir Bu paragrafın daha Önce geçen 19, ayetteki "cebbar- zorba" lâfzına dair bir açıklama olup, bu ayetle bir ilgisi olmadığı açıktır.